Słownik

a b c d e f g h i j k l m n o p r s t u w y z

A

Absorbera

Jest to jeden z podstawowych elementów kolektora, wykonany z metalu dobrze przewodzącego ciepło (miedź bądź aluminium).

Antracyt

Pod tą nazwą kryje się najstarsza geologicznie odmiana węgla kamiennego, charakteryzująca się bardzo wysoką zawartością węgla, powodującą uzyskanie wysokiej wartości energetycznej w procesie spalania.

Antracyt w Polsce był wydobywany w latach 1993-1998 tylko z jednego, udokumentowanego w kraju złoża Wałbrzych-Gaj. Po likwidacji kopalń KWK Wałbrzych i KWK Victoria skreślono antracyt z listy zasobów geologicznych Polski.

Abisynka

Studnia wykonana przez wkręcanie w grunt rury zakończonej stożkowatym ostrzem. Pobór wody następuje przez pompowanie ręczną dźwignią powodującej ruch tłoka i podniesienie słupa wody. W ten sposób możemy pobierać wodę z głębokość od 3 do 7 metrów. Nazwa pochodzi od miejscowości Abisynia, w której Anglicy po raz pierwszy zastosowali tego rodzaju studnię.

Amper

Jednostka natężenia prądu elektrycznego.

Anemostat

Nasada kończąca wentylacyjne urządzenie nawiewne, przeznaczona do równomiernego (przestrzennego lub kierunkowego) rozprowadzania nawiewanego strumienia powietrza.

Armatura

Termin stosowany dla określenia wyposażenia rurociągów instalacyjnych (wodociągów, gazociągów, rur kanalizacyjnych i grzewczych), na które składają się zawory, kurki, zasuwy, baterie i inne.

Audyt energetyczny

Opracowanie określające zakres i parametry techniczne oraz ekonomiczne przedsięwzięcia termomodernizacyjnego. Powinien wskazywać możliwe rozwiązania, w tym optymalne z punktu widzenia ekonomicznego oraz stanowić założenia do projektu budowlanego. Audyt energetyczny musi zawierać dane oraz ocenę stanu technicznego budynku, lokalnego źródła ciepła, lokalnej sieci ciepłowniczej oraz dane ich właściciela.

Zakres i formę audytu określa rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 30 kwietnia 1999 r. w sprawie szczegółowego zakresu i formy audytu energetycznego oraz algorytmu oceny opłacalności przedsięwzięcia termomodernizacyjnego, a także wzorów kart audytu energetycznego (Dz. U. Nr 46, poz. 459, ze zm.).

Adaptacja

Jest to proces przystosowania obiektu budowlanego do pełnienia odmiennej funkcji od tej, dla której został zaprojektowany i zbudowany.

Aeracja

Pod ta nazwą kryją się dwa pojęcia. Pierwszym z nich jest zorganizowana wymiana powietrza, zachodząca w sposób naturalny (wentylacja naturalna) wskutek działania wiatru oraz ciśnienia grawitacyjnego, przy ewentualnym wykorzystaniu odpowiednio ukształtowanych i regulowanych otworów lub kanałów wentylacji naturalnej w przegrodach budowlanych. Drugim napowietrzanie czyli wprowadzanie powietrza do obiektu, instalacji.

Anodowanie

Proces elektrolitycznego wytwarzania na powierzchni przedmiotów z metalu lub stopów cienkiej powłoki tlenków tych metali. Powłoka ta ma za zadanie chronić metal przed korozją i zwiększa jego odporność na ścieranie, można ją również barwić. 

Antresola

Niskie pomieszczenie mieszkalne lub użytkowe wydzielone z górnej części kondygnacji (głównie parteru).

Ar

Miara powierzchni gruntu, 1a = 100 m2; setna część hektara.

Armatura

Ogólne określenie zaworów czerpalnych, baterii, zaworów i kurków odcinających, regulacyjnych, bezpieczeństwa, itp., a także wyposażenie rurociągów w różnego typu instalacjach sanitarnych i przemysłowych.

Asenizacja

Usuwanie w higieniczny sposób nieczystości płynnych z danego terenu.

Absorbery

Jest to integralny składnik każdego kolektora słonecznego. Usytuowane są one pod przepuszczalnym dla światła, słabo odbijającym pokryciem kolektora i wystawione bezpośrednio na promieniowanie słoneczne. Absorber absorbuje promieniowanie słoneczne prawie całkowicie i przekształca energię słoneczną w ciepło. Pod względem wysokiej sprawności wyróżniają się szczególnie absorbery, które posiadają wysoko selektywne powłoki.

Akumulacja ciepła

Zdolność materiałów do magazynowania ciepła.

Anoda magnezowa

Jest to cylindryczny pręt wykonany z magnezu, który ma za zadanie wytwarzać odpowiednie napięcie elektryczne chroniące wewnętrzną powierzchnię podgrzewacza przed zjawiskiem korozji.

Aqua-Comfort System

Utrzymuje w stanie gotowości pewną ilość podgrzanej uprzednio wody w płytowym wymienniku ciepła, wykonanym ze stali szlachetnej i w ten sposób zapewnia szybkie dostarczanie ciepłej wody o stałej temperatury na wypływie.

Aqua-Kondens System

Wykorzystuje skutecznie ciepło kondensacji również w procesie przygotowywania ciepłej wody i w związku z tym pracuje nadzwyczaj ekologicznie i efektywnie

Audyt ekologiczny

Pojęcie z rozporządzenia UE o dobrowolnym uczestnictwie przedsiębiorstw przemysłowych we wspólnotowym systemie zarządzania środowiskiem i kontroli ekologicznej zakładu. Definiuje ono kryteria, według których niezależni rzeczoznawcy oceniają system zarządzania środowiskiem w poszczególnych przedsiębiorstwach.

»Powrót

B

Bakteriostatyczność

Własność materiału polegająca na hamowaniu rozwoju bakterii.

Bariera antydyfuzyjna

Cienka powłoka metalowa (najczęściej z aluminium), którą powlekane są z rury z tworzyw sztucznych. Zapobiega to dyfuzji (przenikaniu) gazów – ze szczególnym uwzględnieniem tlenu i dwutlenku węgla – do wnętrza rury.

Bezpieczna wartość prądu

Wartość, która nie powoduje uszkodzenia połączeń i przewodów.

Bezpiecznik topikowy

Zwany jest popularnie „korkiem” stanowi zabezpieczenie instalacji elektrycznej przed zwarciami i przeciążeniami. Składa się z wkładki, w której umieszczone są dwa druciki (topiki) ulegające stopieniu, kiedy przepływa przez nie prąd natężeniu wyższym niż wytrzymałości topików. W momencie stopienia się obu topików, przerywany jest dopływ prądu.

Bezwładność cieplna

Właściwość materiału (instalacji) polegająca na kodowaniu bieżących parametrów cieplnych. Oznacza to, że przyjmowanie ciepła nie rozpoczyna się od razu po jego dostarczeniu.

Biopreparaty

Zawierają szczepy mikroorganizmów "pracujących" w stopniu tlenowym oczyszczalni przydomowych oraz substancje wspomagające ich rozwój. Biopreparaty mogę również zawierać substancje blokujące rozwój innych mikroorganizmów.

BZT – biochemiczne zapotrzebowanie na tlen

Jest to wskaźnik zanieczyszczenia wód względnie składu ścieków. Informuje nas o ilości substancji organicznej zawartej w wodzie lub ściekach. Jego zadaniem jest określenie ilości tlenu zużywanego przez mikroorganizmy w procesie utleniania przy uwzględnieniu określonego czasu substancji organicznych i niektórych nieorganicznych zawartych w ściekach. Wartość BZT podawana jest w mg O2/dm3.

Oczyszczalnia dobrze pracuje tylko do pewnej wysokości BZT.

Biomasa

W ekologii terminem „biomasa” określa się ogólną masę materii organicznej, zawartej w organizmach zwierzęcych i roślinnych w danym siedlisku.

Pod tym pojęciem kryje się również całość występującej w przyrodzie materii pochodzenia roślinnego lub zwierzęcego nie wliczając w to materii organicznej zawartej w kopalinach.

Poprzez fotosyntezę energia słoneczna jest akumulowana w biomasie, początkowo w organizmach roślinnych, później w łańcuchu całym pokarmowym przechodząc do zwierząt.

Energię zawartą w biomasie można wykorzystać dla celów człowieka. Proces spalania biomasy względnie produktów jej rozkładu powoduje przetworzenie jej na różne fory energii. Do powyższego procesu stosuje się specjalnie przystosowane kotły. Jako ciekawostkę należy zaznaczyć, że z biomasy można uzyskać energię elektryczną.

Brykiet

Materiał opałowy będący mieszkanką różnych palnych składników (np.: trocin, torfu, miału, węgla drzewnego, słomy, itp.) sprasowanych pod bardzo dużym ciśnieniem, czasami z dodatkiem lepiszcza. Brykiety mogą mieć kształt odłamków o przekroju kołowym lub prostokątnym.

BSO

Bez spoinowy System Dociepleń to obowiązujący od ponad dwóch lat skrót określający lekką, mokrą metodę ocieplania budynków. Polega ona na przyklejaniu do ściany za pomocą zaprawy klejowej (czasem także z użyciem kołków) styropianu lub wełny mineralnej, a następnie wzmocnieniu ich siatką zbrojącą oraz pokryciu tynkiem elewacyjnym.

Badania gruntowe

Ogół badań (chemicznych, mechanicznych, fizycznych i geologicznych) określających stan fizyczny i skład chemiczny gruntu w celu określenia jego przydatności dla potrzeb budowlanych.

Bal drewniany

Sortyment tarcicy o grubości, co najmniej 50 mm i szerokości nie mniejszej niż dwukrotna grubość, długości ponad 1 m; typowe wymiary bali (belek drewnianych) - grubość 50, 63, 75, 100 mm i szerokość od 100 do 250 mm.

Balkon

Element budynku składający się z płyty poziomej i balustrady, występujący z lica zewnętrznej ściany budynku. Może być dostępny z jednego lub z kilku pomieszczeń kondygnacji nadziemnych.

Balustrada

Lekka, na ogół ozdobna, pionowa przegroda w postaci ścianki pełnej lub ażurowej stanowiąca zabezpieczenie biegów schodowych, spoczników, tarasów, balkonów, galerii, mostów, płaskich dachów, itp. lub oddzielająca części wnętrza.

Bateria wodociągowa

Armatura czerpalna zasilana wodą zimną i gorącą umożliwiająca jej mieszanie i dobór właściwej temperatury wody wypływającej.

Beton

Materiał budowlany utworzony w wyniku związania i stwardnienia mieszanki spoiwa (najczęściej cementu), wody oraz wypełniacza (piasku, żwiru).

Białkowanie

Malowanie mlekiem wapiennym świeżych tynków wewnętrznych w budynkach, ścian nie wymagających otynkowania, płotów drewnianych, itp.

Budowa

Jest to wykonywanie obiektu budowlanego w określonym miejscu, a także odbudowę, rozbudowę i nadbudowę obiektu budowlanego. Definicja zgodna z ustawą z 27 marca 2003 r. o zmianie ustawy - Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych ustaw (Dz. U. nr 80, poz. 718).

Budowla

Każdy obiekt budowlany nie będący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: lotniska, drogi, linie kolejowe, mosty, estakady, tunele, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem urządzenia reklamowe, budowle ziemne, obronne (fortyfikacje), ochronne, hydrotechniczne, zbiorniki, wolno stojące instalacje przemysłowe lub urządzenia techniczne, oczyszczalnie ścieków, składowiska odpadów, stacje uzdatniania wody, konstrukcje oporowe, nadziemne i podziemne przejścia dla pieszych, sieci uzbrojenia terenu, budowle sportowe, cmentarze, pomniki, a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.

Budynek

Obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiadający fundamenty i dach.

Budynek mieszkalny jednorodzinny

Jest to budynek wolno stojący albo budynek w zabudowie bliźniaczej, szeregowej lub grupowej, służący zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych, stanowiący konstrukcyjnie samodzielną całość, w którym dopuszcza się wydzielenie nie więcej niż dwóch lokali mieszkalnych albo jednego lokalu mieszkalnego i lokalu użytkowego o powierzchni całkowitej nie przekraczającej 30% powierzchni całkowitej budynku.

Budynek parterowy

Jest to budynek mający jedną kondygnację nadziemną. Poza jedną kondygnacją nadziemną budynek może mieć poddasze oraz dowolną liczbę kondygnacji podziemnych.

Budynek piętrowy

Jest to budynek mający dwie lub więcej kondygnacji nadziemnych. Wśród budynków piętrowych rozróżnia się budynki jedno- i wielopiętrowe. Budynek jednopiętrowy ma 2 kondygnacje nadziemne, budynek dwupiętrowy - 3 kondygnacje nadziemne, itp.

Bungalow

Jest to jednokondygnacyjny budynek mieszkalny, najczęściej drewniany, otoczony werandami, typowy dla budownictwa kolonialnego.

Biferralna zespolona powierzchnia grzewcza

Czyli powierzchnia grzewcza z materiałów żelaznych – żeliwa i stali – składająca się ze stalowego cylindra i wprasowanych w niego elementów żeliwnych z promieniowymi żebrami po stronie wewnętrznej. Żeliwna powłoka wewnętrzna, stykająca się ze spalinami, dzięki dokładnie obliczonemu, zdefiniowanemu przewodzeniu ciepła utrzymuje temperaturę wyższą, niż otoczony wodą kotłową cylinder stalowy.

Biwalentny, zasobnikowy podgrzewacz wody

Podgrzewacz zasobnikowy ciepłej wody, który posiada dwa wymienniki ciepła. Wymiennik dolny połączony jest z instalacją solarną, natomiast górny z konwencjonalnym systemem grzewczym. W przypadku, gdy energia słoneczna nie wystarcza, aby doprowadzić wodę w podgrzewaczu do odpowiedniej temperatury, to wtedy dodatkowe jej podgrzewanie przejmuje na siebie kocioł.

»Powrót

C

Can-bus

Technika przekazywania danych między urządzeniem grzewczym a np. regulatorem pokojowym, umożliwiająca zdalne sterowanie ogrzewaniem i zaopatrywanie w ciepłą wodę oraz kontrolę pracy całego systemu grzewczego.

Ciąg kominowy

Przepływ powietrza w przewodzie kominowym, powstający na zasadzie różnicy ciężaru właściwego gorących gazów spalinowych znajdujących się kominie i ciężaru właściwego powietrza zewnętrznego. Efekt pobudzonych do ruchu grawitacyjnego gazy dzięki różnicy ciśnień między wylotem i spodem komina (kotła lub przewodu wentylacyjnego) zwany jest efektem komina.

Częstotliwość prądu przemiennego

Ilość zmian kierunku przepływu prądu w czasie jednej sekundy. W Polsce częstotliwość w sieci elektroenergetycznej wynosi 50 Hz.

Certyfikat ICHPW

Znak bezpieczeństwa ekologicznego. Ze znakiem ICHPW możemy zamontować kocioł w rejonach ekologicznie chronionych.

CHZT Chemiczne zapotrzebowanie na tlen

Wskaźnik określający ilość tlenu potrzebną do chemicznego utlenienia materii organicznej. Jego wartość ChZT podawana jest w mg O2/dm3.

Ciąg

Grawitacyjny przepływ powietrza powstały dzięki różnicy ciśnień między spodem i wylotem przewodu (wentylacyjnego, spalinowego). Różnica ciśnień wynika z różnicy gęstości między gazami płynącymi przewodem (powietrze, spaliny) a powietrzem zewnętrznym.

Ciśnienie dyspozycyjne

Ciśnienie, pod którym medium wpływa do instalacji z sieci.

Czerpnia

Element wentylacji mechanicznej, którego zadaniem jest pobieranie powietrza zewnętrznego.

Czopuch

Element łączący komin z kotłem.

Czwórnik

Kształtka umożliwiająca łączenie i zmianę kierunku czterech rur.

Czwórnik różnopłaszczyznowy

Czwórnik umożliwiający łączenie rur w różnych płaszczyznach.

Czyszczak (rewizja)

Kształtka w postaci krótkiego odcinka rury z bocznym otworem nakrytym pokrywką mocowaną na śruby. Czyszczak jest włączany w rury kanalizacyjne (sanitarne bądź rynny) i służy do łatwego badania i czyszczenia rury.

Cegła

Systemowy, na ogół prostopadłościenny drobnowymiarowy pełny lub drążony, konstrukcyjny lub elewacyjny element budowlany, formowany z gliny ceglarskiej, z zaprawy wapienno-piaskowej, gipsowej, ze szkła lub innych surowców mineralnych.

Cement

Spoiwo budowlane hydrauliczne, twardniejące pod wpływem działania wody, stosowane do produkcji zapraw i betonów. Cement otrzymywany jest przez wypalanie surowców, a następnie ich zmielenie.

Ceramika budowlana

Ogół wyrobów stosowanych w budownictwie, powstających w wyniku wypalania masy, której podstawowym składnikiem jest glina.

Chłonność akustyczna pomieszczenia

Miara całkowitej zdolności pomieszczenia do pochłaniania i tłumienia dźwięku. Zależy od objętości pomieszczenia i czasu pogłosu (zanikania dźwięku po ustaniu jego źródła). Jednostką chłonności jest 1m2.

Ciasto wapienne

Wodorotlenek wapnia w postaci ciastowatej masy o kolorze białym lub jasnokremowym, powstałej przez zgaszenie wapna palonego dostateczną ilością wody. Ciasto wapienne stosowane jest do zapraw murarskich i tynkarskich.

Ciąg kominowy

Przepływ powietrza w przewodzie kominowym.

Ciąg wsteczny

Niekorzystna różnica ciśnień i temperatury powietrza między wlotem i wylotem komina, powodująca zasysanie spalin do środka komina. Na wytworzenie się ciągu wstecznego może mieć również wpływ źle dobrana średnica lub wysokość komina.

Czapka kominowa

Jest to zakończenie wylotu komina. Zwykle jest to betonowa płyta o wymiarach nieco większych od przekroju komina - prefabrykowana lub wykonywana bezpośrednio na budowie.

Ciepło spalania

Jest to energia uwolniona przy całkowitym spaleniu danego paliwa, odniesiona do jego ilości (np. pojemności), przy czym powstająca w procesie spalania para wodna ulega całkowitemu skropleniu i oddaje swoje ciepło parowania.

CWU

Ciepła woda użytkowa

Cyrkulacja c.w.u

Dodatkowy przewód łączący najdalszy punkt poboru c.w.u. z zasobnikiem c.w.u., po zamontowaniu na nim pompy, umożliwia cyrkulację c.w.u. w instalacji i natychmiastowy wypływ ciepłej wody po odkręceniu kranu.

Czujnik pomieszczeniowy

Pełny system sterowania ogrzewaniem dostosowujący temperaturę kotła zależnie od temperatury zewnętrznej i niereagujący na zmiany temperatury pomieszczenia. Zainstalowanie czujnika pomieszczenia w pokoju dziennym daje pomiar temperatury pomieszczenia i dane te są przekazywane do sterownika. Regulator ciągle kontroluje żądaną temperaturę uwzględniając zarówno zapotrzebowanie na ciepło (wyznaczone przez czujnik temperatury zewnętrznej) i aktualną temperaturę pomieszczenia.

Czujnik zewnętrzny

Czujnik zewnętrzny stosowany w tzw pogodowej regulacji pracy kotła. Jest instalowany na ścianie zewnętrznej budynku. Mierzy temperaturę zewnętrzną i przekazuje informacje do sterownika. W rezultacie następuje automatyczna regulacja temperatury wody grzewczej podawanej do ogrzania pomieszczeń.

»Powrót

D

Defosfatacja

Biochemiczny lub fizykochemiczny proces usuwania związków fosforu ze ścieków komunalnych. Defosfatacja przebiega za pośrednictwem bakterii Acinobacter wykorzystujących fosfor do procesów życiowych względnie koagulację solami glinu lub żelaza i filtrację.

Dezynfekcja

Wszelkie procesy fizyczne i chemiczne polegające na usunięciu z wody wszelkich form organizmów - wirusów, bakterii, glonów i pierwotniaków. Dezynfekcja chemiczna prowadzona jest związkami chloru (podchloryn sodu, dwutlenek chloru) lub za pomocą ozonu, zaś dezynfekcja fizyczna - głównie za pomocą lamp UV.

Drenaż opaskowy

Instalacja wykonana z rur perforowanych (z otworami) ułożona wokół całego budynku na poziomie fundamentów, która ma za zadanie odprowadzać wodę gruntową napływającą w kierunku budynku.

Drenaż rozsączający

Rozwiązanie stosowane głównie w małych (przydomowych) oczyszczalniach ścieków, którego zasadą działania jest filtracja oraz przenikanie wstępnie oczyszczonych ścieków do gruntu dzięki prawidłowo wykonanej instalacji z rur perforowanych.

Dwuzłączka

Złączka pozwalająca na połączenie dwóch rur zakończonych gwintem (rury mogą mieć dowolne średnice).

Dym

Cząstki stałe (np. sadza) powstające podczas spalania.

Dach

Przekrycie płaskie lub krzywiznowe, osłaniające pomieszczenia budowli przed opadami atmosferycznymi, słońcem, wiatrem oraz przenoszące obciążenia od śniegu i wiatru. Dach składa się z konstrukcji nośnej, warstwy izolacji cieplnej oraz pokrycia.

Dachówka

Małogabarytowy (o różnych kształtach i wymiarach) wyrób budowlany, wykonany z gliny ceglarskiej (dachówka ceramiczna), z zaprawy cementowej (dachówka cementowa), z drewna (gont drewniany), ze szkła (dachówka szklana) lub też z innych materiałów, używany do krycia dachów.

Decybel

[dB] - jednostka logarytmiczna równa 0,1 B (bela); stosowana m.in. do określania poziomu dźwięku (hałasu), mocy czy napięcia elektrycznego.

Deskowanie

Konstrukcja jednorazowa, prowizoryczna (na ogół drewniana, z oddzielnych desek połączonych ze sobą) lub systemowa wielokrotnego użytku (stalowa lub ze sklejki wodoodpornej), używana przy produkcji elementów betonowych lub przy wznoszeniu konstrukcji betonowych (żelbetowych), służąca do nadawania odpowiednich kształtów układanej mieszance betonowej, do podtrzymywania zbrojenia w czasie betonowania oraz utrzymywania świeżego betonu do czasu uzyskania przez niego odpowiedniej wytrzymałości; deskowanie wykonuję się i ustawia przy wznoszeniu budowli.

Dokumentacja budowy

Jest to pozwolenie na budowę wraz z załączonym projektem budowlanym, dziennik budowy, protokoły odbiorów częściowych i końcowych, w miarę potrzeby, rysunki i opisy służące realizacji obiektu, operaty geodezyjne i książkę obmiarów, a w przypadku realizacji obiektów metodą montażu - także dziennik montażu.

Drenaż

Jest to ułożona wokół budynku instalacja, która zbiera i odprowadza nadmiar wody gruntowej na bezpieczną odległość; w małych oczyszczalniach ścieków drenaż służy do odprowadzania oczyszczonych wód pościekowych do gruntu.

Drewno budowlane

Ogół wykonanych z drewna materiałów budowlanych, konstrukcyjnych i wykończeniowych (np. tarcica, okrąglaki, boazeria).

Dylatacja

Przerwa, szczelina o szerokości od kilku milimetrów do kilku centymetrów między dwoma przylegającymi do siebie budowlami lub elementami konstrukcyjnymi budowli o dużych rozmiarach. Dylatacja ma za zadanie umożliwiać swobodną pracę statyczną oraz swobodne odkształcanie się (pod wpływem temperatury, obciążenia, pęcznienia i kruszenia się materiałów) poszczególnych "zdylatowanych" elementów budowli.

Dźwięk

Wrażenie słuchowe wywołane drganiami akustycznymi, czyli drganiami cząstek powietrza, ciała stałego albo cieczy. Źródłem dźwięku mogą być na przykład struny głosowe człowieka, instrumenty muzyczne, głośniki, instalacje, środki transportu i komunikacji, pracujące maszyny i urządzenia. Hałasami nazywamy wszelkiego rodzaju niepożądane i nieprzyjemne dźwięki: stuki, trzaski, huki, piski i szumy.

Dwustopniowa praca palników kotłów c.o

Dwustopniowy tryb pracy palnika zapewnia, że kotły wykorzystują pełną moc tylko podczas szczególnie zimnych dni. Pozwala to na uzyskanie nie tylko znaczących oszczędności energii, lecz także chroni się środowisko bez porównania skuteczniej, niż w przypadku 1- stopniowych gazowych kotłów grzewczych. Dzięki dwustopniowości pracy kotła wartość normatywnego współczynnika wykorzystania pracy kotła wzrasta do 94%.

Dyfuzja

Przenikanie cząstek gazu.

DVGW

Znak jakości, który potwierdza obok minimalnie wymaganych standardów bezpieczeństwa, także spełnienie ważnych wymagań jakościowych, dotyczących trwałości, niezawodności i użyteczności urządzeń, a również dogodność serwisowania, energooszczędność, przyjazne funkcjonowanie w środowisku.

»Powrót

E

Efekt kominowy

Zjawisko fizyczne określające spontaniczny przepływ powietrza z dołu do góry w kominach. Jego działanie jest efektem różnicy ciśnienia. Dzięki niemu zanieczyszczone powietrze samorzutnie wędruje do góry, bez konieczności tłoczenia go pompami, co jest podstawową zasadą działania wszelkich kominów. Efekt ten występuje również w szybach wentylacyjnych, h3. kopalnianych, wind i wielu innych miejscach.

Ekologiczne źródła energii

Są to źródła energii związane z możliwością wykorzystania czynników środowiskowych. Zaliczamy do nich wodę, promienie słoneczne, biogazy oraz energię geotermiczną.

Energia geotermalna (energia geotermiczna)

Jest zaliczana do odnawialnych źródeł energii. Polega na wykorzystywaniu energii pochodzącej z wnętrza Ziemi, szczególnie w obszarach działalności wulkanicznej i sejsmicznej

EIB

Europejska Magistrala Instalacyjna będąca centralnym systemem służącym do załączania, sterowania, sygnalizowania, regulacji i nadzoru urządzeń elektrotechnicznych, w które wyposażony jest dom i jego otoczenie.

Ekspander

Urządzenie służące do kielichowania rur miedzianych o średnicach 8 – 42 mm przy założeniu wykonywania jednej czynności. Przeważnie wyposażony jest w komplet głowic dostosowanych do średnic i grubości ścianek

Elektroklimat

Właściwość substancji lotnych, którego zasada obejmuje fakt posiadania przez cząsteczki powietrza ładunków elektrycznych. Ujemna jonizacja powietrza wpływa dobrze na samopoczucie człowieka

Elektromufa

Jest to sposób łączenia rur z tworzyw sztucznych (szczególnie polietylenu). Dwa końca rur umieszczane są w złącze, która następnie jest poddawana działaniu pola elektrycznego.

Elektroenergetyka

Dziedzina przemysłu zajmująca się zagadnieniami produkowania, przesyłania, przetwarzania, gromadzenia i wykorzystywania energii elektrycznej.

Ekofiber

Luźne włókna celulozowe stosowane jako izolacja cieplna,.

Element architektoniczny

Wyróżniająca się część obiektu budowlanego, zazwyczaj o charakterze dekoracyjnym, wpływająca na jego wartość artystyczną, np. gzymsy, portale, itp.

Element budowlany

Jest to część obiektu budowlanego stanowiąca przed wybudowaniem odrębną, jednolitą całość, np. belka stropowa płyta prefabrykowana ścienna, parapet, itp.

Element konstrukcyjny

Jest to część obiektu budowlanego o charakterze nośnym stanowiąca o jego stateczności i wytrzymałości na działanie różnych sił (np. fundament, ściana nośna, strop, itp.).

Elementy robót

Jest to wyodrębnione z całości planowanych robót ich rodzaje, bądź stany wznoszonego obiektu, służące planowaniu, organizowaniu, kosztorysowaniu i rozliczaniu inwestycji.

Elewacja

Jest to widok zewnętrznej powierzchni ściany budynku wraz ze wszystkimi występującymi na niej elementami (np. okna, drzwi) oraz detalami architektonicznymi. Wygląd elewacji zależy od materiału, z jakiego została wykonana, funkcji budynku oraz jego konstrukcji.
Elewacja może być: frontowa, tylna, boczna, a ze względu na usytuowanie w stosunku do stron świata: wschodnia, zachodnia, północna lub południowa.

Emalia

Wyrób pigmentowy na spoiwie lakierowym, dający powłokę o walorach dekoracyjnych i ochronnych.

Emulsja

Jest to układ dyspersyjny złożony z dwóch wzajemnie niemieszających się cieczy, w którym jedna jest rozpuszczona w drugiej w postaci małych kropelek.

Elektryczne podgrzewacze wody

Służą do wytwarzania i gromadzenia ciepłej wody przeznaczonej do zasilania instalacji ciepłej wody użytkowej. Pierwsze rozróżnienie pomiędzy poszczególnymi typami urządzeń może być dokonane na podstawie rodzaju grzałki, która może być zanurzana bezpośrednio, stykając się z wodą w zasobniku (mokra), albo sucha (nie ma kontaktu z wodą). Pod względem sposobu zainstalowania, podgrzewacze te dzielą się na wiszące pionowe, wiszące poziome i stojące na podstawie, kiedy instalowane są bezpośrednio na podłożu. Niektóre z urządzeń wiszących o małych pojemnościach występują w wersjach umieszczanych pod lub nad umywalkami. Łazienkowe podgrzewacze wody mogą ewentualnie mieścić w swoim wnętrzu wężownicę (modele z wężownicą), którą przepływa gorąca woda podgrzana w innym gazowym kotle centralnego ogrzewania (w analogiczny sposób jak to ma miejsce w przypadku zasobników do kotłów). Celem tego jest zintegrowanie z dodatkowym źródłem ciepła tej części energii cieplnej, która jest przekazywana ciepłej wodzie użytkowej. W celu zminimalizowania strat związanych ze stratami ciepła, między zewnętrzną obudową podgrzewacza, wykonaną z blachy pokrytej emalią, a wewnętrznym zasobnikiem, umieszczona jest gruba warstwa izolacji cieplnej z pianki poliuretanowej lub polistyrenu o zwiększonej gęstość.

Emisja

Powstawanie CO2 przy spalaniu kopalnych nośników energii w kg CO2/kWh zużytego paliwa. W każdym procesie spalania z udziałem kopalnych nośników energii powstają obok nieuniknionego dwutlenku węgla (CO2) także substancje szkodliwe: tlenek węgla (CO) i tlenki azotu (NOx). Szczególne znaczenie mają przy tym tlenki azotu. Są one odpowiedzialne zarówno za powiększanie się „dziury ozonowej“ jak i powstawanie „kwaśnych deszczów”.

»Powrót

F

Filtr doczyszczający

Element wchodzący w skład budowy oczyszczalni ścieków zapewniający filtrację odpływających z osadnika wstępnie oczyszczonych ścieków.

Folia grzewcza

Podstawowa część systemu grzewczego obejmująca ogrzewanie sufitowe. Zbudowana jest z zalaminowanej pomiędzy dwoma warstwami folii plastikowej, przewodzącej folii metalowej pociętej na paski. Odmianą tego systemu jest ogrzewanie przy użyciu paneli grzejnych

Filtr siatkowy

Element armatury oczyszczającej, którego zasadniczą częścią jest siatka metalowa bądź z tworzywa sztucznego. Zadaniem filtra siatkowego jest wyłapanie zanieczyszczeń stałych mogących uszkodzić armaturę. W technice instalacyjnej filtry stosowane są przede wszystkim w węzłach grzewczych i instalacjach wodociągowych.

Flotacja

Proces usuwania z wody cząstek o ciężarze mniejszym niż ciężar właściwy wody. W etapie oczyszczania wody cząstki lżejsze wypływają na powierzchnię, skąd usuwane są specjalnymi zbierakami, bądź kierowane wraz z powierzchniową warstwą wody na odpowiednie filtry. Flotacja często stosowana jest do usuwania mikroorganizmów.

Farba emulsyjna

Inaczej farba malarska i otrzymywana jest z emulsji spoiwa oraz pigmentów i wypełniaczy. Nie zawiera rozpuszczalników organicznych, jest rozcieńczana wodą. Farbę emulsyjną stosuje się do malowania tynków, muru, elementów z betonu, gipsu, drewna, tektury, papieru, tkanin.

Farba klejowa

Jest to farba wodna na roztworze klejów roślinnych lub zwierzęcych, użytych jako spoiwo. Farby klejowe są stosowane w budownictwie głównie do malowania tynków wewnątrz budynków.

Farby

Ciekłe lub maziste materiały malarskie stanowiące zawiesinę pigmentów (substancji barwiących) i wypełniaczy (spoiw), służące do barwienia i ochrony przed działaniem różnych czynników – elementów budowlanych i wykończeniowych oraz różnych przedmiotów. W zależności od przeznaczenia farby dzieli się na podkładowe i nawierzchniowe, a w zależności od składu wyróżnia się olejne, emulsyjne, klejowe, bitumiczne i inne.

Fasada

Elewacja frontowa, najczęściej z wejściem do budynku. Jest zazwyczaj ozdobna, odróżnia się bogatszą kompozycją architektoniczną od pozostałych.

Framuga

Wnęka w murze, w której osadzone jest okno (framuga okienna) lub drzwi (framuga drzwiowa). Nazwę framugi podokiennej nosi również wnęka wykonana pod oknem, przeznaczona do umieszczania grzejnika centralnego ogrzewania.

Fuga (spoina)

Barwne, ozdobne wykończenie połączeń elementów (np. cegieł, kamieni) w murach nie tynkowanych lub na ścianach i posadzkach wykończonych elementami okładzinowymi (np. glazurą, terakotą). Szczelinę między łączonymi elementami wypełnia się całkowicie lub częściowo zaprawą budowlaną.

Fundamenty

Element konstrukcyjny przenoszący na grunt wszystkie obciążenia zebrane z budynku. Stanowią jego podporę i zabezpieczają przed nadmiernym osiadaniem (zagłębieniem pod wpływem stałych i zmiennych obciążeń budynku).

»Powrót

G

Gipsowe płyty

Gipsowe płyty określane są zgodnie z Polską Normą PN-B-79405 przybierając następujące skróty::

GKB – płyta gipsowo-kartonowa zwykła
GKF – płyta gipsowo-kartonowa ogniochronna
GKBI – płyta gipsowo-kartonowa impregnowana
GKFI – płyta gipsowo-kartonowa ogniochronna impregnowana
h3. Grzejniki:

Grzejniki konwektorowy

Może występować jako wąski, bardzo wydajny grzejnik listwowy. Gorąca woda płynie w nim cienkimi rurami, nagrzewając przepływające powietrze, które przechodzi przez regulowane szczeliny na górze grzejnika. W tym samym czasie zimne powietrze wypływa szczelinami na dole. W celu poprawy sprawności oraz umożliwienia szybkiego nagrzania pomieszczeń do w obieg montuje się wentylatory.

Grzejniki płytowe

Wydajność ciepła uzależniona jest od rozmiaru płyty przy założeniu zwiększania wydajności wraz z wzrostem rozmiarów grzejnika. W celu minimalizacji przy zachowaniu wysokiej wydajności wytwarza się grzejniki dwu płytowe, najczęściej dostępne jako płytowe konwektorowe, z przesłoną wzmacniającą przepływ powietrza między płytami.

Posiadają zawory do regulacji temperatury, obecnie zastępowanie zaworami termostatycznymi, zawór odpowietrzający oraz zamykający obieg wody.

Gniazdo wtyczkowe

Element osprzętu elektrycznego umożliwiający przyłączenie do instalacji elektrycznej odbiorników ruchomych. Po włożeniu wtyczki do gniazda, styki czynne wtyczki, w postaci kołków, stykają się ze stykami gniazda, w kształcie sprężynujących tulejek, umożliwiając przepływ prądu.

Grupa taryfowa

Grupa odbiorców pobierających energię elektryczną lub korzystających z usług związanych z zaopatrzeniem w tę energię, dla których stosuje się jeden zestaw cen lub stawek opłat i warunków ich stosowania.

Gazomierz

Urządzenie pomiarowe mierzące przepływ gazu w metrach sześciennych. Gazomierz musi być zainstalowany przed pierwszym urządzeniem w instalacji i wyposażony w kurek kulowy.

Gratowanie

Element obróbki rur instalacyjnych, polegający na usunięciu za pomocą specjalnego urządzenia (gratownika) zadziorów z krawędzi rury.

GRATY

Zadziory powstające na krawędzi rury po jej obcięciu.

Głębokość przemarzania gruntu

Głębokość, do której zimą zamarza grunt i zawarta w nim woda gruntowa. Średnia głębokość przemarzania to ok. 1 m.

Gaszenie wapna (lasowanie wapna)

Łączenie wapna palonego z wodą (przez wymieszanie ręczne lub mechaniczne) w celu otrzymania plastycznego ciasta wapiennego lub mleka wapiennego.

Gazobeton

Lekki, porowaty beton otrzymywany przez wprowadzenie do zaprawy cementowej lub wapiennej substancji gazotwórczych (np. sproszkowanego glinu, sproszkowanego karbidu, stopów krzemu z glinem i in.).

Gąsior

Dachówka o kształcie przystosowanym do krycia kalenic i grzbietów dachów.

Gęstość objętościowa

Jest to stosunek masy materiału do jego objętości łącznie z porami.

Gips

Jest to minerał, uwodniony siarczan wapniowy, mający duże zastosowanie w budownictwie i przemyśle budowlanym, jako materiał wiążący w postaci miałkiego proszku uzyskanego z wyprażonego kamienia gipsowego, z którego przygotowuje się spoiwa budowlane powietrzne. W naturze pod nazwą gips kryje się skała osadowa pochodzenia chemicznego, zbudowana z minerału gipsu, czasami z dodatkami anhydrytu, soli kamiennej, boracytu, dolomitu, kwarcu, itp.

Glif

Jest to skośne płaskie ścięcie ościeży okiennych lub drzwiowych umieszczonych w grubych murach. Glify wykonuje się w celu zwiększenia dostępu światła lub poszerzenia przejścia.

Głębokość posadowienia

Odległość między powierzchnią terenu a dolną powierzchnią fundamentów. Zależy od strefy klimatycznej, a jej minimalna wartość wynosi od 0,8 m do 1,4 m. Zachowanie tej głębokości zabezpiecza przed ujemnymi skutkami zamarzania i rozmarzania gruntu pod fundamentem (wysadzanie, osadzanie). W gruntach niewysadzinowych dopuszcza się posadowienie na głębokości 0,5 m.

Główka cegły

Jest to najmniejsza powierzchnia boczna cegły.

Grunt nasypowy (antropogeniczny)

Grunt, którego ukształtowanie i położenie jest wynikiem działalności człowieka (np. hałdy, wysypiska). Grunty nasypowe często przemieszane są z gruzem lub śmieciami i złożone bez zagęszczenia; są to grunty nienośne.

Grunt organiczny

Grunt pochodzenia roślinnego, powstały w zbiornikach wodnych i starych korytach rzek; grunty organiczne są słabe, dlatego nie nadają się do posadawiania budynków i określa się je jako nienośne.

Grunty wysadzinowe

Grunty, które, zamarzając, zwiększają swoją objętość. Taki grunt może zimą podnieść (“wysadzić”) dom nawet o kilka centymetrów.

Gaz płynny LPG

Do gazów płynnych (LPG = Liquified Petroleum Gas) zalicza się propan, butan oraz mieszaninę tych dwóch gazów. Gazy te są magazynowane i transportowane w postaci płynnej.

Gaz ziemny

W skrócie CNG (Compressed Natural Gas) oznacza gaz ziemny, który jest składowany pod wysokim ciśnieniem (ok. 200 bar) i używany jest do napędu np. samochodów ciężarowych.

Gaz H

Odnosi się do angielskiego słowa “high” (wysoki). Ten gaz ziemny posiada ciepło spalania równe 12 kWh/mł (w stanie znormalizowanym). Odpowiednikiem gazu ziemnego H jest w Polsce gaz ziemny E (GZ 50).

Gęstość właściwa

Charakterystyczna dla substancji lub materiału, masa jej (lub jego) jednostki objętości. Wyrażana w kg/m3, kg/l lub g/cm3. W odniesieniu do oleju opałowego – gęstość właściwa jest ściśle związana z wartością opałową, która jest tym większa, im mniejsza jest jego gęstość właściwa. Gęstość właściwą oleju łatwo zmierzyć, ważąc 1 l tego paliwa: dobrze jest, gdy masa ta wynosi 0,83-0,86 kg.

Gęstość objętościowa

Stosunek masy materiału do objętości, jaką zajmuje on łącznie z porami, mierzony zazwyczaj w kg/m3 lub g/cm3.

Grupa bezpieczeństwa

Ma za zadanie zabezpieczyć podgrzewacz zasobnikowy ciepłej wody przed zbyt wysokim ciśnieniem i składa się z następujących elementów: zawór bezpieczeństwa (zabezpiecza podgrzewacz wody użytkowej przed zbyt wysokim ciśnieniem), króciec pomiarowo-kontrolny, reduktor ciśnienia (reguluje ciśnienie w systemie wody pitnej), zawór zwrotny (nie dopuszcza, aby podgrzana woda użytkowa wracała do zimnej części jej sieci), przyłącze manometru oraz lejek odpływowy. Grupa bezpieczeństwa jest atestowana (UDT) razem z podgrzewaczem zasobnikowym wody użytkowej.

Grzałka elektryczna sucha

Jest to grzałka elektryczna wsuwana w specjalną osłonę izolującą, umieszczoną wewnątrz podgrzewacza. Grzałka nie ma, więc bezpośredniego kontaktu z wodą, co powoduje mniejsze osadzanie się kamienia kotłowego i daje możliwość sprawdzenia stanu grzałki bez konieczności opróżniania podgrzewacza.

Grzałka elektryczna zanurzona (mokra)

Jest to grzałka elektryczna zanurzona bezpośrednio w wodzie znajdującej się w podgrzewaczu.

Grzejnik pokojowy

Różne rodzaje radiatorów żeliwnych i stalowych, grzejniki płytowe, konwektory oraz specjalne odmiany konstrukcyjne grzejników np. grzejniki łazienkowe w postaci suszarek do ręczników. Grzejnik pokojowy oddaje ciepło poprzez konwekcję (unoszenie się ciepłego powietrza) i poprzez promieniowanie.

»Powrót

H

Hydrant

Urządzenie wodociągowe służące do poboru wody na cele pożarowe, zaopatrzone w zawór i złączkę do węża.

Hydrofor

Zbiornik wodno – powietrzny, którego zadaniem jest utrzymywanie stałego ciśnienia (wyrównywanie wahań ciśnień dobowych) w sieci wodociągowej. Zapewnia to stały dopływ wody do wszystkich kondygnacji.

Hałas

Niepożądany, nieprzyjemny dźwięk zakłócający spokój, działający denerwująco, osłabiający uwagę, utrudniający pracę.

Harmonogram

Opis wraz z wykresem graficznym, określający przewidywany czas trwania i chronologiczny porządek czynności zmierzających do wykonania wyrobu, usługi czy roboty budowlanej.

Higroskopijność

Właściwość materiału polegająca na zdolności do wchłaniania wody i pary wodnej.

Heatpipe

Pojęcie to opisuje jedną z zasad konstrukcji kolektorów słonecznych. W systemie Heatpipe solarny czynnik grzewczy nie przepływa bezpośrednio przez rury próżniowe kolektora. W specjalnym absorberze rury próżniowej krąży czynnik nośny, parujący w nasłonecznionej części kolektora i przez skroplenie oddający ciepło solarnemu czynnikowi grzewczemu w części wymiennikowej absorbera.

Hydrofobizacja

Nasycenie materiału preparatem (impregnatem hydrofobizującym), który tworzy na jego powierzchni cienką warstwę chroniącą przed wnikaniem wody i brudu, a jednocześnie nie blokującą przepływu pary wodnej.

Hydrogenerator

Inaczej Generator Hydrodynamiczny HDG umożliwia wytwarzanie elektryczności z przepływu wody. W chwili odkręcenia kranu przepływająca przez “turbinkę” Generatora Hydrodynamicznego woda, natychmiast wytwarza serię iskier elektrycznych, czemu towarzyszy równoczesne otwarcie zaworu gazowego i zapalenie palnika głównego.

»Powrót

I

Instalacja dachowa

Ekonomiczniejszy i oszczędzający miejsce wariant instalacji centralnego ogrzewania. W ten sposób można zaoszczędzić miejsce przeznaczone na montaż oraz koszty związane z przeprowadzeniem instalacji.

Instalacja otwarta (grawitacyjna)

Instalacja grzewcza, która ma połączenie z atmosferą przez otwarte naczynie wzbiorcze. Termin ten dotyczy kotłów.

Instalacja zamknięta (ciśnieniowa)

Instalacja grzewcza odizolowana od atmosfery (wyposażona w przeponowe naczynie wzbiorcze). Termin ten dotyczy kotłów.

Infiltracja

Samoczynna wymiana powietrza przez nieszczelności.

Inhibitor korozji

Substancja chemiczna (np. polifosforany), która stosowana w niewielkiej ilości w środowisku korozyjnym (np. w zagrożonej instalacji) zmniejsza wyraźnie procesy składające się na korozję, wprowadzana do instalacji zagrożonej korozją.

Instalacja ciśnieniowa

Inaczej zamknięta, instalacja grzewcza odizolowana od atmosfery (wyposażona w przeponowe naczynie wzbiorcze).

Instalacja elektryczna

Układ przewodów w budynku wraz ze sprzętem elektroinstalacyjnym, mający początek na zaciskach wyjściowych wewnętrznej linii zasilającej w złączu i koniec w gniazdkach wtyczkowych, wypustach oświetleniowych i zainstalowanych na stałe odbiornikach energii elektrycznej.

Instalacja gazowa

Urządzenia gazowe połączone przewodami, zasilane z sieci gazowej, znajdujące się na terenie nieruchomości. Granicą instalacji jest kurek główny na przyłączu gazowym. Definicja wg. rozporządzenia „urządzenia gazowe z układami połączeń między nimi, zasilane z sieci gazowej, znajdujące się na terenie i w obiekcie odbiorcy”.

Instalacja grawitacyjna

Inaczej otwarta instalacja grzewcza, która ma połączenie z atmosferą przez otwarte naczynie wzbiorcze.

Instalacja odbiorcza

Instalacja elektroenergetyczna znajdująca się za rozliczeniowym układem pomiarowym.

Instalacja odgromowa

Instalacja z elementów metalowych, wykorzystująca zjawiska elektryczne do neutralizacji skutków wyładowań prądu atmosferycznego (pioruna). Instalacja odgromowa odbiera prąd z wyładowań atmosferycznych i pozwala na jego neutralizację (uziemienie).

Instalacja otwarta

Instalacja grzewcza, która ma połączenie z atmosferą przez otwarte naczynie wzbiorcze.

Instalacja wodociągowa

Inaczej instalacja wody użytkowej w skład, której wchodzą przewody, armatura i urządzenia rozprowadzające wodę na terenie nieruchomości (instalacja zewnętrzna) i w budynkach (instalacja wewnętrzna). Granicą instalacji jest wodomierz główny na przyłączu wodociągowym.

Instalacje teletechniczne

W skład instalacji teletechnicznych: alarmowe, domofoniczne, wideodomofoniczne, kontroli dostępu, telefoniczne, RTV / SAT, telewizji dozorowej, nagłaśniające, sieci komputerowe.

Impregnacja

Proces nasycania materiałów (drewna, papieru, wyrobów włókienniczych, itp.) środkami chemicznymi (impregnatami) zabezpieczającymi je przed działaniem czynników szkodliwych lub nadającymi im określone własności.

Inhibitor

Katalizator powodujący zmniejszenie szybkości reakcji chemicznej.

Inhibitor korozji

Substancja, która po wprowadzeniu w nieznacznej ilości do środowiska korozyjnego, powoduje wydatne zmniejszenie szybkości korozji.

Izolacja

Warstwa utrudniająca określone, wzajemne oddziaływanie dwóch środowisk (układów); w zależności od spełnianej funkcji wyróżnia się izolację akustyczną, cieplną, elektryczną, przeciwkorozyjną i inne.

Izolacyjność akustyczna przegrody

Miara jakości akustycznej przegrody, przez którą przenikają do pomieszczenia drgania akustyczne, których źródło znajduje się w innym pomieszczeniu. Zależy od powierzchni przegrody, jej grubości i materiałów, z jakich jest wykonana. Dużą izolacyjność akustyczną mają przegrody warstwowe, wykonane z materiałów lekkich i porowatych przedzielonych warstwami powietrza.

Izolacja ciężka przeciwwodna

Izolacja, która nie przepuszcza nie tylko wilgoci gruntowej, ale też wody działającej pod ciśnieniem. Wykonuje się ją albo z, kilku (co najmniej trzech) warstw papy, albo z mocnych i odpornych na uszkodzenia folii z tworzywa sztucznego, zwykle chronionych przed uszkodzeniami mechanicznymi ścianką dociskową (np. z cegły) lub osłoną z folii tłoczonych.

Izolacja termiczna

Jest to warstwa materiału izolacyjnego umieszczonego między zbiornikiem, a zewnętrzną obudową podgrzewacza, której celem jest zminimalizowanie strat ciepła

»Powrót

J

Jonity

Żywice naturalne lub sztuczne o sieciowej strukturze, które mają zdolność wybiórczej wymiany jonów. Oznacza to, że woda przepływająca przez jonit „zostawia” na nim pewne jony (np. wapnia i magnezu), a „pobiera” inne jony (np. sodu). Jonity są stosowane jako kolumny do zmiękczania wody.

Jonizacja

Zobacz elektroklimat

Jonizator

Urządzenie klimatyzacyjne, którego rolą jest neutralizacja jonów dodatnich zawartych w powietrzu i nasycenie powietrza jonami ujemnymi.

Jaskółczy ogon

Rodzaj połączenia stosowanego w konstrukcjach drewnianych polegający na tym, że jeden z łączonych elementów ma czop w kształcie trapezu o większej podstawie na zewnątrz, zaś drugi element odpowiadające mu kształtem gniazdo.

Jastrych

Jednolita warstwa wykonana z mieszaniny mającej w trakcie układania konsystencję sypką, plastyczną lub ciekłą (np. jastrych asfaltowy, cementowy, gipsowy), a następnie twardniejącą po upływie określonego czasu. Jastrychy są stosowane jako podkłady pod wykończeniowe warstwy podłogowe, czasami posadzki.

Jętka

Poziomy element drewnianego wiązara dachowego w dachach o konstrukcji krokwiowo-jętkowej. Jętka łączy parę krokwi tworząc z nimi sztywny trójkąt, zapobiegając ich rozsunięciu się.

»Powrót

K

Kolektory słoneczne

Służą do odbioru promieniowania słonecznego i przekształcenia zawartej w nim energii cieplnej oraz przekazania jej poprzez tzw. czynnik grzewczy wraz z wymiennikiem ciepła znajdującym się w zbiorniku akumulacyjnym do ogrzania wody użytkowej.

Wyróżniamy następujące typy kolektorów: – płaskie- aktywne z wymuszonym obiegiem grawitacyjnym – rurowo-próżniowe

Komin

Konstrukcja murowana, betonowa lub blaszana zawierająca przewód pionowy mająca za zadanie odprowadzać spaliny z palenisk pieców, kotłów, silników i turbin spalinowych do atmosfery. Komin wytwarza naturalny ciąg powietrza zwany efektem kominowym.

Kominek stałopalny

Kominek spalający paliwo w sposób ciągły i spełniający wymagania dotyczące okresu stało palności.

Kominek o okresowym spalaniu

Umożliwia ogrzewanie przy uwzględnieniu przerywanej pracy. Musi spełniać wymagania dotyczące zachowania żaru.

Korozja instalacji

Proces w którym utleniające się żelazo powoduje osłabienie przepływu wody, zatkanie zaworów oraz uszkodzenie wirnika pompy. Także osady wapnia odkładając się w miejscach, gdzie woda jest bardzo twarda powoduje powodują ograniczenie wymiany ciepła w wężownicy jak również powstawanie miejsc, gdzie przegrzana woda paruje wydając bulgoczący dźwięk. Korozja elektrolityczna bardzo szybko niszczy metale, powstając wskutek różnicy potencjału metali (np. miedź i aluminium).

W celu zapobiegania korozji zaleca się stosowanie dodatków lub płynów, przedłużających ich żywotność. Należy zwrócić uwagę na fakt wytwarzania z dość cienkich materiałów nowoczesnych kotłów gdzie większość z nich pracuje tylko na czystej wodzie.

Kotły centralnego ogrzewania

Urządzenia do spalania paliw stałych (węgla, drewna, koksu, itp.), gazowych (gaz ziemny, płynny), olejowych (olej opałowy) w celu podgrzania nośnika ciepła w obiegu cyrkulacyjnym centralnego ogrzewania. Nowoczesne kotły c.o. posiadają automatyczny podajnik paliwa i wentylator wdmuchujący powietrze do paleniska.

Kotły dwu funkcyjne

Kotły podgrzewające zarówno wodę użytkową przy zużyciu małej ilości paliwa jak również pomieszczenia. Wraz z wymiennikiem stanowią jedną sterowaną automatycznie całość.

Kotły gazowe

Posiadają pracujący cały czas palnik zapłonowy umożliwiający zapłon głównego rusztu w momencie włączenia pompy cyrkulacyjnej. Nowsze modele zaopatrzone są w zapłon elektroniczny. Coraz częściej w skład wyposażenia kotłów gazowych wchodzi automatyczne sterowanie połączone z czujnikami temperatury w pomieszczeniach. Wbudowany mają również regulator temperatury wody w kotle zabezpieczający układ przed przegrzaniem.

Kotły kondensacyjne

Umożliwiają wykorzystanie maksymalnej ilości energii zawartej w paliwach. Z tego powodu są najbardziej ekonomicznymi urządzeniami do ogrzewania mieszkań i wody ciepłej. Dzięki wykorzystaniu zjawiska kondensacji polegającego na skraplaniu pary w wymienniku i oddaniu zawartego w niej ciepła wodzie zasilającej C.O. zapobiegają bezpowrotnemu ulatnianiu się ciepła.

Kotły olejowe

Znajdują swoje zastosowanie poza zasięgiem sieci gazowej. Coraz częściej są całkowicie zautomatyzowane. Wyróżniamy kotły wiszące i stojące. Wymagają dużego zbiornika oleju umieszczonego na zewnątrz budynku co może być ich mankamentem.

Kotły na paliwo stałe

W latach ubiegłych najbardziej rozpowszechnione w użytku gospodarstw domowych jak również przedsiębiorców. Obecnie zastępowane kotłami do spalania biomasy. Znacząca wadą kotłów na paliwa stałe jest utrudniona regulacja temperatury oraz czasochłonna konieczność kontroli opały. Rozwiązaniem tego problemu może stać się zamontowanie podajnika.

Kubatura

Jest to objętość pomieszczenia lub budynku wyrażona w m3. Oblicza się ją mnożąc powierzchnię rzutu w obrysie ścian zewnętrznych przez wysokość.

Kamień kotłowy

Nierozpuszczalny osad wytrącający się z wody wodociągowej pod wpływem temperatury. W skład kamienia wchodzą związki wapnia i magnezu (węglany, siarczany, fosforany i krzemiany).

Kawitacja

Zjawisko powstające podczas pionowego ruchu cieczy polegające na tworzeniu się, powiększeniu i zanikaniu pęcherzyków (kawern) zawierających parę danej cieczy, gaz lub mieszaninę parowo-gazową. W praktyce jest to obniżenie ciśnienia w rurze do takiej wartości, że zachodzi zjawisko wrzenia – woda przechodzi w parę wodną.

Keramzyt

Lekkie kruszywo budowlane, wypalane z gliny ilastej pęczniejącej w temperaturze 1150°C. Keramzyt ma formę porowatych kulistych ziaren z osłonką ceramiczną. Występuje w różnych frakcjach (wymiarach ziaren). Jest niepalny, obojętny chemicznie i niewrażliwy na warunki środowiska. W instalacjach stosowany do ociepleń i wykonania drenażu, może pełnić funkcję wypełnienia w oczyszczalniach biologicznych; może być też stosowany w wodnych instalacjach ogrodowych.

Kilowatogodzina

Powszechnie używana jednostka energii elektrycznej. Określa ilość energii, jaką urządzenie o mocy 1 kW zużywa w ciągu godziny

Klasa ciśnienia

Wielkość stosowana w projektowaniu rurociągów; ciśnienie określające wytrzymałość materiału w temperaturze 20ºC.

Klasa obciążeń gruntu

Parametr określający dopuszczalne obciążenie pochodzące od ruchu pieszego i samochodowego (w kN), jakie może przejąć odwodnienie liniowe.

Klej agresywny

Klej (spoiwo) do łączenia tworzyw sztucznych oparte na bazie rozpuszczalnika.

Klimatyzacja

Proces nadawania powietrzu wewnętrznemu określonych własności (temperatura i wilgotność).

Klimatyzator

Urządzenie automatycznie zapewniające i utrzymujące w pomieszczeniach optymalne parametry powietrza (temperatura i wilgotność).

Klimatyzator kompakt

Klimatyzator monoblokowy, składający się z pojedynczej jednostki – parownik i skraplacz są zblokowane.

Klimatyzator Multi – Split

Klimatyzatory zbudowane na podobnej zasadzie jak klimatyzatory split: umożliwiają podłączenie do jednej jednostki zewnętrznej (sprężarka) wielu (stąd określenie multi) jednostek wewnętrznych.

Klimatyzator Split

Klimatyzator dwuczęściowy (dzielony), złożony z dwóch jednostek – część wewnętrzna to parownik, a zewnętrzna – sprężarka

Kogeneracja

Jednoczesne spalanie dwóch rodzajów paliw w kotle (np. biomasy i oleju).

Kolano

Kształtka instalacyjna, której oś jest łukiem o promieniu równym lub mniejszym od średnicy lub szerokości przewodu (rury). Służy do zmiany kierunku rury, występuje w kilku określonych kątach.

Kolektor

Przewód (kanał) sieci kanalizacyjnej, którego zadaniem jest zbieranie i odprowadzanie ścieków.

Kolektor główny

Główny kanał sieci kanalizacyjnej, którego zadaniem jest zbieranie ścieków z innych kanałów.

Kolmatacja

Zatykanie złoża składającego się z ziaren lub kształtek sztucznych (gruntu, wypełnienia oczyszczalni ścieków lub filtra), przez które przepływa zanieczyszczona ciecz (ścieki, uzdatniana woda). Kolmatacja zachodzi na skutek procesów mechanicznych – zatykania porów (powierzchni między ziarnami); fizykochemicznych – zbijanie ziaren w substancję gąbczastą; chemicznych – wytrącanie nierozpuszczalnych substancji lub biologicznych – zatrzymanie bakterii (np. żelazistych) powodujących zarastanie.

Komfort cieplny

Wartości parametrów powietrza, (temperatury t, wilgotności względnej φ, prędkości ccyrkulacji, w), którezapewniają poczucie komfortu osobom przebywającym w wentylowanym pomieszczeniu. latem: w = 0,1÷0,5 m/s zimą: w = 0,1÷0,3 m/s wg Wg PN-83/B-03430 (wraz ze zmianą Az3): latem: t = 23÷25°C ±1÷1,5°C; φ = 50 ±10% zimą: t = 21÷22°C ±1÷1,5°C; φ = 45 ±10%.

Komin jednowarstwowy

Ściana przewodu jednorodna.

Komin pracujący w nadciśnieniu

Ciśnienie na całej długości przewodu jest wyższe od ciśnienia atmosferycznego.

Komin pracujący w podciśnieniu

Ciśnienie na całej długości przewodu jest niższe od ciśnienia atmosferycznego.

Komin suchy

Temperatura spalin jest wyższa od 160 °C.

Komin wewnętrzny

Przewód kominowy prowadzony w ścianach budynku.

Komin wielowarstwowy

Komin złożony z kilku warstw, najczęściej wewnętrznych odpornych na działanie spalin oraz zewnętrznych stanowiących izolację cieplną.

Komin zewnętrzny

Przewód kominowy prowadzony na zewnątrz budynku.

Kompensacja

Wyrównywanie wydłużeń cieplnych rur instalacyjnych. Kompensacja polega na konstrukcji umożliwiającej ruch cieplny rur w miejscach połączeń (stworzenie ramienia kompensacji), użyciu specjalnych kompensatorów osiowych, użyciu specjalnych kształtek i złączek kompensacyjnych (np. kielich) lub specjalnych rozwiązań instalacyjnych – kompensatorów U-kształtnych, a także specjalnych otulin, w których rozszerzająca się rura może pracować. Kompensacja wymaga montowania rur w specjalnych uchwytach. Kompensacja jest szczególnie istotna przy projektowaniu instalacji z tworzyw sztucznych.

Kompensator mieszkowy

Rodzaj kompensatora osiowego. Podstawą konstrukcje jest mieszek wykonany ze stali, który umożliwia wydłużenia cieplne rur.

Kompensator osiowy

Element instalacji, montowany na rurze instalacyjnej. Jego rozwiązanie konstrukcyjne pozwala rurze na ruchy termiczne (cieplne) w obrębie nawet do 60 mm. Stosowany do rur metalowych. Występuję kompensatory dławnicowe i – częstsze w instalacjach domowych – mieszkowe.

Kompensator U-kształtny

Specjalne rozwiązanie instalacyjne, złożone z trzech odcinków rur i czterech kolan oraz odpowiednio zamocowanej podpory stałej (w osi symetrii). Umożliwia ono ruchy termiczne rur, które zachodzą pod wpływem zmiany temperatury wody płynącej w rurach. W przypadku rur miedzianych kompensator może być wykonany przez gięcie rury.

Kondensacja ze spalin

Zjawisko skraplania się pary wodnej zawartej w spalinach; występuje ono wówczas, gdy temperatura spalin obniża się poniżej temperatury punktu rosy gazów spalinowych.

Kondensat

Roztwór wodny powstający w odpowiednich warunkach termodynamicznych przy skraplaniu się pary wodnej jako czynnika grzejnego.

Kondensat ze spalin

Roztwór wodny powstający z wykroplenia się pary wodnej oraz zawartych w spalinach niektórych produktów spalania, tworzy się gdy przy stałym ciśnieniu temperatura obniża się poniżej punktu rosy.

Kontaminacja

Wtórne zanieczyszczenie wody w instalacji powstałe przez rozpuszczanie materiału instalacyjnego lub wytworzenie podciśnienia i wessanie zanieczyszczonej cieczy.

Korozja

Procesy naruszające strukturę materiału, prowadzące do jego uszkodzenia, wywołane wpływem środowiska, w którym znajduje się materiał. Można wyróżnić następujące rodzaje korozji: korozja atmosferyczna; korozja chemiczna; korozja elektrochemiczna; korozja biologiczna.

Korozja atmosferyczna

Niszczące działanie powietrza atmosferycznego i wody. Związkami powodującymi korozję są gazy i ich wodne roztwory w postaci kwasów lub zasad – np. tlenki siarki, tlenki azotu, amoniak. Woda atmosferyczna może być też roztworem innych czynników powodujących korozję. Korozja atmosferyczna jest odmianą korozji chemicznej lub elektrochemicznej – polega na reakcjach materiałów ze związkami zawartymi w atmosferze. Korozja może dotyczyć wielu substancji: metalu, kamienia, betonu, szkła, drewna, papieru, środków barwiących, powłok lakierniczych.

Korozja biologiczna

Korozja zachodząca pod wpływem oddziaływania mikroorganizmów na materiał.

Korozja chemiczna

Korozja powodowana działaniem substancji chemicznych. Polega na reakcji chemicznej czynnika korozyjnego z niszczonym materiałem, jednak bez udziału przepływu prądu elektrycznego. Powstające związki mogą powodować dalsze niszczenie materiału, ale też przyczynić się do jego ochrony (produkt korozji tworzy powłokę ochronną). Przykładem “pozytywnego” produktu korozji jest patyna (mieszanina związków miedzi), chroniąca wyroby miedziane przed dalszą korozją.

Korozja elektrochemiczna

Korozja zachodząca w wyniku reakcji elektrochemicznej, czyli reakcji chemicznej z wytworzeniem ogniw elektrochemicznych i przepływem prądu elektrycznego. Korozja elektrochemiczna jest najczęściej wynikiem reakcji metalu z wodnym roztworem elektrolitu (np. kwasu) – stanowi ona zagrożenie dla niewłaściwie wykonanych instalacji wodnych. Odmianą korozji elektrochemicznej jest korozja kontaktowa.

Korozja kontaktowa

Odmiana korozji elektrochemicznej, powstająca na styku dwóch metali, jeśli różnica ich potencjałów elektrycznych jest większa niż 0,27V. Wytwarza się wówczas ogniwo elektrochemiczne – metal o niższym potnecjale elektrycznym ulega zniszczeniu. Korozja kontaktowa ma najczęściej miejsce wtedy, kiedy niewłaściwie łączy się metale w instalacji wodnej lub grzewczej (np. miedź ze stalą lub miedź z aluminium).

Kotłownia

Zespół urządzeń, w których dzięki spalaniu paliw wytworzony jest czynnik grzejny o wymaganej temperaturze i ciśnieniu, znajdujących się w odrębnym pomieszczeniu ( ewent. zespole pomieszczeń budynku). W skład zespołu wchodzą urządzenia zabezpieczające proces spalania paliwa i wytwarzania czynnika grzejnego, urządzenia utrzymujące ciśnienie i temperaturę czynnika grzejnego na żądanym poziomie oraz zapewniające stały obieg czynnika grzejnego, a także urządzenia pomiarowe, regulacyjne i rejestrujące.

Kratka higrosterowana

Element montowany na wlocie do kanału wentylacyjnego, umożliwiający sterowanie ilością usuwanego powietrza w zależności od zawartości wilgoci w pomieszczeniu.

Kratka wentylacyjna

Element kończący urządzenie wentylacyjne od strony pomieszczenia wentylowanego, osadzony w ściance przewodu lub w przegrodzie budowlanej, nadający przepływającemu strumieniowi powietrza odpowiedni charakter i kierunek.

Kratka wyciągowa

Wykończenie wentylacji mechanicznej – element zamykający wlot do kanału. Zadaniem kratki jest nadanie estetycznego wyglądu wlotowi przewodu, przystosowana jest do większych prędkości niż kratka wywiewna.

Kratka wywiewna

Wykończenie wentylacji grawitacyjnej – element zamykający wlot do kanału. Zadaniem kratki wywiewnej jest nadanie estetycznego wyglądu wlotowi przewodu, może też pełnić inne zadania.

Kształtka

Łączniki do rur instalacyjnych, pozwalające na zmianę kształtu instalacji (kierunku rur, średnicy). Kształtkami są kolana, trójniki, czwórniki, redukcje.

Kalenica

Grzbiet dachu, górna, najczęściej pozioma krawędź dwóch połaci dachowych przeciwległych (tj. o liniach okapowych nieschodzących się w jednym punkcie).

Kapilarne podciąganie wody

Podnoszenie się poziomu wody zachodzące w wąskich szczelinach lub cienkich rurkach.

Kapinosy

Ukośne i wyżłobione podcięcie nadwieszonego elementu architektonicznego. Kapinos powoduje odrywanie się od niego kropel wody i chroni w ten sposób ściany przed zamakaniem.

Kawitacja

Zjawisko polegające na tworzeniu się wewnątrz poruszającej się cieczy obszarów wypełnionych niejednorodną mieszaniną gazowej i ciekłej fazy danego płynu.

Keramzyt

Kruszywo ceramiczne lekkie uzyskane przez spieczenie w piecach obrotowych w temperaturze około 300°C odpowiednio przygotowanej gliny pęczniejącej.

Klinkier

Wyroby ceramiczne spieczone (cegła klinkierowa, płytki klinkierowe), odznaczające się wysoką wytrzymałością na ściskanie, odpornością na ścieranie, działanie czynników atmosferycznych i chemicznych. Klinkier stosowany jest jako okładzina ścian budynków, materiał do budowy nawierzchni i posadzek, budowy kanałów ściekowych i kominowych;

Koncepcja

Jest to wstępna wizja domu, która służy do uzgodnienia z inwestorem jego wielkości i formy. Składa się zazwyczaj z krótkiego opisu projektowanych rozwiązań technologicznych i materiałowych oraz rysunków (w skali 1:50 lub 1:100) – rzutów poszczególnych kondygnacji, przekroju wszystkich elewacji i rysunku (lub wizualizacji) ukazującego dom w trzech wymiarach, a także szkicu zagospodarowania działki.

Konserwacja

Z łacińskiego conservare zachować, utrzymać bez uszkodzenia. Polega na regeneracji zużytych części obiektu przez wzmocnienie, naprawę i uzupełnienie, w sposób nierzutujący na jego wygląd. Większość prac konserwatorskich związana jest z utrzymywaniem istniejących ruin budowli zabytkowych.

Kosz dachu

Zagłębienie w dachu służące do odprowadzania wody opadowej, utworzone przez dwie przyległe lub przeciwległe połacie dachowe.

Kruszywo

Materiał sypki pochodzenia mineralnego (najczęściej) lub organicznego; cechą charakterystyczną kruszyw jest uziarnienie, stanowiące o podziale kruszyw na jednofrakcyjne, wielofrakcyjne lub pospółki.

Kruszywo naturalne

Kruszywo powstałe w wyniku erozji skał (tj. oddziaływania wody, powietrza, temperatury), np. piasek, żwir, otoczaki.

Kruszywo organiczne

Kruszywo uzyskiwane z trocin, torfu, wełny drzewnej, trzciny, słomy rzepakowej, paździerzy, itp. Kruszywo organiczne stosowane jest do lekkich betonów porowatych.

Kruszywo sztuczne

Kruszywo uzyskane przez wypalenie w temperaturze spiekania odpowiednio przygotowanych glin, łupków, popiołów lotnych, itp. lub przez obróbkę żużla wielkopiecowego lub paleniskowego.

Księga wieczysta

Urzędowy rejestr prowadzony w celu ujawnienia stanu prawnego dotyczącego nieruchomości. Przez stan prawny nieruchomości należy rozumieć prawa rzeczowe dotyczące nieruchomości tj. własność, użytkowanie wieczyste, oraz ograniczone prawa rzeczowe jak np. użytkowanie, zastaw, prawo do lokalu lub hipoteka. Podstawową funkcją ksiąg wieczystych jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu nieruchomościami.

Komfort na rozkaz

Patent firmy Junkers, polegający na oszczędnym poborze ciepłej wody w urządzeniach dwufunkcyjnych. Punkt poboru wody jest na krótko otwarty i ponownie zamknięty. Krótko po tym ciepła woda jest do dyspozycji. W ten sposób nie ma konieczności spuszczania wody w oczekiwaniu na jej ogrzanie.

Koagulacja

Łączenie rozproszonych w wodzie, nieopadających zanieczyszczeń w większe skupiska, w wyniku, czego powstają łatwe do przefiltrowania osady i kłaczki

»Powrót

L

Low NOx

Niska emisja tlenków azotu (NOx) w spalinach

Listwy grzejne

Znajdują zastosowanie w przypadku braku możliwości grzejników. Ich mocowanie odbywa się głównie nad podłogą. Ciepło uzyskują dzięki płynącej w dwóch miedzianych rurach wodzie ogrzewającej aluminiową obudowę.

Legalizacja wodomierza

Sprawdzenie wodomierza na odpowiednim stanowisku pomiarowym i dopuszczenie go do użytkowania. Legalizacją bywa też nazywany dokument dopuszczający do użytkowania – poprawna nazwa tego dokumentu to cecha legalizacyjna.

Legionella

Gatunek bakterii bytujący w urządzeniach wodnych (instalacja wody ciepłej, instalacja klimatyzacyjna), które mogą powodować niebezpieczne choroby płuc i mniej groźne choroby układu pokarmowego. Niebezpieczna jest forma wchłaniana drogą oddechową (krople z perlatora prysznica, klimatyzacja ze zraszaczem). Dobre warunki do rozwoju to zaleganie wody w urządzeniach, dlatego perlator i klimatyzacja powinny być regularnie czyszczone i dezynfekowane. Bakterie te giną dopiero przy temperaturze ok. 65ºC.

Legionelloza

Nieswoista choroba płuc powodowana przez bakterie z rodzaju Legionella.

Licznik energii elektrycznej

Urządzenie służące do pomiaru energii elektrycznej. Najczęściej stosowane są liczniki indukcyjne, z obracającą się metalową tarczą i mechanicznym liczydłem. Wypierane są coraz częściej przez nowocześniejsze, wielofunkcyjne liczniki elektroniczne. Liczniki instalowane w gospodarstwach domowych to najczęściej liczniki energii czynnej, o odpowiedniej klasie dokładności, a ich wskazania służą do rozliczeń finansowych pomiędzy dostawcą energii elektrycznej, a odbiorcą.

Linia elektroenergetyczna kablowa

Kabel wielożyłowy lub wiązka kabli jednożyłowych połączonych równolegle, łącznie z osprzętem, ułożone na wspólnej trasie i łączące zaciski tych samych dwóch urządzeń elektrycznych jedno – lub wielofazowych albo jedno- lub wielobiegunowych. Linie kablowe mogą być ułożone bezpośrednio w ziemi, tunelu lub kanale kablowym albo na drabinkach lub w korytach kablowych.

Linia elektroenergetyczna napowietrzna

Urządzenie napowietrzne przeznaczone do przesyłania energii elektrycznej składające się z przewodów, izolatorów, konstrukcji wsporczych i osprzętu. Wymagania dotyczące budowy elektroenergetycznych linii napowietrznych określone są w normie. Najwięcej linii napowietrznych zbudowanych jest z wykorzystaniem przewodów gołych, wykonanych z aluminium lub aluminium w połączeniu ze stalą (w celu zwiększenia wytrzymałości). Aktualnie coraz częściej buduje się linie napowietrzne izolowane na napięcie niskie i średnie.

Lakierowanie proszkowe

Polega na elektrostatycznym naniesieniu na element warstwy proszku poliestrowego, a następnie wypaleniu go w piecu w temperaturze 100-200°C.

Legary

Belki drewniane, do których przybija się podłogę właściwą lub “ślepą” (podkład pod podłogę właściwą). Legary leżą bezpośrednio na stropie lub na słupkach ceglanych (podłoga nad gruntem).

Listwa przymykowa

Listwa przybijana na skrzydło drzwi, stanowiąca jego uszczelnienie.

Lukarna

Małe okno wysunięte z połaci dachowej, często ozdobne. Dawniej lukarny bywały zwykle owalne lub okrągłe. Obecnie ich kształt może być praktycznie dowolny.

Luz wrębowy

Jest to wolna przestrzeń, która pozostaje między ramami skrzydła i ościeżnicy po zamknięciu okna.

Ł

Łączna moc cieplna

Ciepło użyteczne doprowadzone przez kocioł w określonej jednostce czasu.

Łączniki instalacyjne

Aparaty umożliwiające wykonywanie czynności łączeniowych w obwodach instalacji elektrycznych. W instalacjach mieszkaniowych używa się łączników do załączania i wyłączania odbiorników oświetleniowych oraz innych urządzeń elektrycznych. Na ogół są to łączniki klawiszowe, o dużych, łatwych do manipulowania przyciskach klawiszowych w estetycznych obudowach, o kształtach i barwach, które łatwo dopasować do wystroju wnętrza.

»Powrót

M

Magnetyzer

Inaczej odkamieniacz, urządzenie służące do usuwania kamienia kotłowego z rur i wody płynącej przez rury. Wytwarzając pole magnetyczne uniemożliwia cząsteczkom tworzącym kamień kotłowy osiadanie.

Miano coli

Wskaźnik mikrobiologiczny jakości wody; najmniejsza objętość wody, w jakiej stwierdzono obecność przynajmniej jednej komórki bakteryjnej z rodzaju coli. Przykładowo, miano coli o wartości 100 oznacza, że komórki bakteryjne stwierdzono w 100 cm3 wody. Im wyższe miano coli, tym lepszy stan sanitarny wody.

Mikrobrykiety

Granulki wykonane przez sprężanie (zagęszczanie i formowanie pod wpływem ciśnienia) odpadów powstałych przy obróbce drewna (trocin, ścinek, wiórów). Coraz częściej pelety powstają z drewna produkowanego specjalnie na potrzeby energetyczne (np. wierzba). Służą jako pełnowartościowy materiał opałowy. Mają kształt walcowaty, ok. 20 – 30 mm długości i ok. 8 mm średnicy.

Moc dyspozycyjna

Moc osiągalna pomniejszona o ubytki na remonty i ubytki (eksploatacyjne i losowe).

Moc kotła

Ilość energii cieplnej oddawana użytecznie czynnikowi grzewczemu w jednostce czasu.

Moc przyłączeniowa

Największa moc czynna pobierana przez odbiorcę określona w odpowiedniej umowie między dostawcą a odbiorcą energii.

Mostek termiczny

Fragment konstrukcji (np. spoiny wypełnione zaprawą w ścianach murowanych, słupy i rygle w ścianach, ościeża, nadproża), który wykonany jest z materiałów lepiej przewodzących ciepło niż pozostałą część ściany. Mostek cieplny pogarsza izolacyjność cieplną budynku. Może powstać też poprzez nieszczelności w izolacji lub jej złe zamocowanie.

Mufa

Złączka umożliwiająca połączenie dwóch odcinków rur – dwa końce rur są wsuwane do mufy. Może być gwintowana (wówczas gwinty wewnętrzne mufy muszą być zgodne z gwintami zewnętrznymi rur) lub umożliwiająca połączenie zaciskowe. Istnieją też mufy redukcyjne, umożliwiające łączenie rur o różnych średnicach.

Miejsce dostarczenia energii

Należy przez to rozumieć punkt w sieci, do którego przedsiębiorstwo energetyczne dostarcza energię elektryczną, określony w umowie o przyłączenie, w umowie przesyłowej albo w umowie sprzedaży energii elektrycznej.

Moc bierna (Q)

Moc, którą urządzenie elektryczne pobiera z sieci elektroenergetycznej i magazynuje w postaci energii pola elektrycznego i magnetycznego. Moc ta jest niezbędna do działania urządzeń takich jak: silnik elektryczny, transformator. Jednostką mocy biernej jest war (var).

Moc czynna (P)

Moc, którą urządzenie pobiera z sieci elektroenergetycznej i przetwarza na energię mechaniczną, cieplną lub świetlną. Moc ta jest pobierana przez każde urządzenie w gospodarstwie domowym. Jednostką mocy czynnej jest wat (W).
Moc pobrana – największa 15-minutowa moc czynna pobrana z sieci w danym okresie rozliczeniowym.

Moc przyłączeniowa

Należy przez to rozumieć moc czynną planowaną do pobierania lub wprowadzania do sieci, określoną w umowie o przyłączenie jako wartość maksymalną ze średnich wartości tej mocy w okresie 15 minut, służącą do zaprojektowania przyłącza.
Moc umowna – moc czynna pobierana lub wprowadzana do sieci, określona w umowie o świadczenie usług przesyłowych lub umowie sprzedaży energii, jako wartość maksymalna ze średnich wartości tej mocy w okresie 15 minut lub w przypadku, gdy urządzenia pomiarowe na to pozwalają w okresie 1 godziny.

Marka cementu

Liczba określająca minimalną wytrzymałość na ściskanie betonu wskutek zgniatania próbek, po określonym czasie twardnienia tego betonu, w warunkach normalnych.

Media

Najprościej są to przenośniki, m. in. sieci energetyczne, cieplne, gazowe, wodne, telekomunikacyjne, ściekowe, itp. Wartość terenu budowlanego wzrasta w zależności od ilości dostępnych dla niego mediów.

Mieszanka betonowa

Jednolita mieszanina składników betonu (kruszywo, cement, woda, dodatki), przed lub po zagęszczeniu, lecz przed rozpoczęciem twardnienia.

Mikrorozszczelnienie

Dzięki zastosowaniu specjalnego okucia obwodowego okno można zamknąć albo szczelnie, albo tak, że pomiędzy ramą i ościeżnicą pozostaje niewielka szczelina, która umożliwia wentylację.

Mleko wapienne

Zawiesina wodorotlenku wapniowego w wodzie, stosowana jako składnik farb murarskich, do odkażania i neutralizacji.

Mostek termiczny

Miejsce przenikania chłodu przez izolację do przestrzeni izolowanej.

»Powrót

N

Naczynie wzbiorcze

Zbiornik znajdujący się w obiegu grzewczym, którego zadaniem jest wyrównanie powstającego ciśnienia w układzie. W przypadku nadmiernego wzrostu objętości wody na skutek ogrzewania jego rolą jest przyjęcie jej nadmiaru.

Nawiewnik

Urządzenie wentylacyjne zamocowane w ścianie lub oknie zapewniające i regulujące przepływ powietrza do domu.

Nawiewnik akustyczny

Nawiewnik, który dzięki swojej konstrukcji ma większą izolacyjność akustyczną (powoduje powstawanie mniejszego hałasu).

Nawiewnik higrosterowalny

Nawiewnik, który zapewnia regulację wymiany powietrza pod wpływem zmian wilgotności.

Negawat

Jednostka poszanowania energii – odpowiada watowi zaoszczędzonej, nie wyprodukowanej energii. Pojęcie negawata zostało wprowadzone w latach 70-tych.

Napięcie elektryczne (U)

Jest różnicą potencjałów pomiędzy dwoma punktami w obwodzie elektrycznym. Wielkość ta wyrażana jest woltach (V). W instalacji jednofazowej napięcie ma wartość 230 V z pewnymi odchyleniami od tej wartości określonymi w taryfie. W instalacji trójfazowej napięcie 230 V występuje między przewodem fazowym a przewodem neutralnym, natomiast między każdym z przewodów fazowych (L1-L2,L1-L3,L2-L3) występuje napięcie 400 V.

Napięcie niskie (nn)

Napięcie do 1000 V.

Napięcie średnie (SN)

Napięcie wyższe od 1000 V i niższe od 110 000 V.

Napięcie najwyższe (NN)

Napięcie powyżej 110 kV.

Napięcie wysokie (WN)

Wszystkie napięcia wyższe od 1000 V.

Nadproże

Element konstrukcyjny przekrywający otwory w murze – okienne i drzwiowe. Nadproże może być elementem płaskim lub sklepionym. W zależności od technologii realizacji budynku może być wykonany z różnych materiałów (betonu, drewna, stali) na miejscu lub drogą prefabrykacji (np. gotowe belki nadprożowe żelbetowe typu “L”).

Naroże dachu

Pochyła krawędź dwóch przyległych połaci dachowych o liniach okapowych schodzących się w jednym punkcie, tworzących kąt wypukły od zewnętrznej strony dachu.

Nawiewniki

Są to urządzenia zamontowane w ścianie lub oknie, zapewniające i regulujące dopływ powietrza do domu.

Nipel

Kształtka (łącznik) stalowa czarna lub ocynkowana z dwoma gwintami zewnętrznymi, używana do łączenia rurociągów. Również złączka do połączenia elementów w grzejnikach żeliwnych.

O

Obejścia

Stosowane w instalacjach ciepłej wody lub centralnego ogrzewania w zależności od potrzeb. Wykorzystuje się obejścia typu „ U ‘’ lub „ S ‘’

Oczyszczalnia ścieków

Zespół urządzeń i obiektów technologicznych służących do oczyszczania ścieków czyli usuwania substancji w nich rozpuszczonych, koloidów i zawiesin.

Odnawialne źródła energii

Są źródłami pochodzenia naturalnego, regenerującymi się, z możliwościami wielokrotnego użycia. Przykładem mogą być energia słoneczna, wiatru, biomasy, pływów morskich, geotermiczna Przeciwieństwem nieodnawialne źródła energii, których wykorzystanie postępuje znacznie szybciej niż ich naturalne odtwarzanie (surowce kopalne, torf, ropa naftowa i gaz ziemny)

Ogrzewanie sufitowe

Stosuje się go przeważnie w domach jednorodzinnych. Jest systemem praktycznym i przyjazny dla alergików. Polega na zastosowaniu elektrycznej folii grzejnej.

Obciążenie cieplne powierzchni

Ilość ciepła przejmowanego przez jednostkę powierzchni ogrzewalnej w jednostce czasu w określonym miejscu.

Obciążenie cieplne rusztu

Ilość ciepła wytwarzana w jednostce czasu na jednostkę powierzchni rusztu.

Obciążenie ciężarowe rusztu

Masa dostarczonego do paleniska paliwa na jednostkę powierzchni rusztu w jednostce czasu.

Obciążenie częściowe kotła

Obciążenie kotła mniejsze od 100% mocy znamionowej.

Obciążenie kotła

Stosunek uzyskiwanej mocy do mocy znamionowej kotła podawany w procentach mocy znamionowej.

Obwód

Końcowy odcinek instalacji elektroenergetycznej (przewody wyprowadzone z tablicy rozdzielczej do odbiorników, opraw oświetleniowych, gniazdek) posiadający odrębne zabezpieczenie.

Odkamieniacz

Inaczej magnetyzer, urządzenie służące do usuwania kamienia kotłowego z rur i wody płynącej przez rury. Wytwarzając pole magnetyczne uniemożliwia cząsteczkom tworzącym kamień kotłowy osiadanie.

Odmulacz

Element armatury oczyszczającej, którego zadaniem jest usunięcie bardzo drobnych cząstek stałych (cząstki osiadają na dnie urządzenia). Odmulacz jest stosowany w instalacji grzewczej, chroni pompę i inne wrażliwe na uszkodzenia mechaniczne urządzenia.

Odporność ogniowa

Zdolność konstrukcji lub elementu budynku poddanego działaniu zminimalizowanych warunków fizycznych do spełniania w określonym czasie wymagań dotyczących nośności ogniowej.

Odzysk ciśnienia

Zjawisko występujące w instalacjach ciśnieniowych. Przepływ medium przez instalację powoduje stopniowy spadek jego ciśnienia. Jeśli jednak medium dzięki swoim własnościom przenosi się grawitacyjnie dzięki różnicy ciśnień (np. gaz lżejszy od powietrza będzie przesuwał się w górę, woda zasilająca w instalacji grzewczej będzie jako lżejsza wypychana przez wodę powrotną). W praktyce straty ciśnienia są mniejsze niż wynikałoby to tylko z obliczeń hydraulicznych. Odzysk ciśnienia należy uwzględnić w obliczeniach, biorąc pod uwagę różnicę wysokości oraz różnicę gęstości mediów (np. gaz – powietrze; woda powrotna-woda zasilająca).

Odżelaziacz

Urządzenie do uzdatniania wód (w komunalnej stacji uzdatniania wody bądź domowe), którego zadaniem jest usunięcie z wody związków żelaza na drodze procesów fizycznych (napowietrzanie, filtracja) i chemicznych (koagulacja).

Ogniwo fotowoltaiczne

Ogniwo złożone z półprzewodników (krzem, tellurek kadmu, selenek indowo-miedziowy i arsenek galu), które pod wpływem światła słonecznego wytwarzają stały prąd elektryczny.

Okap

Obudowa wentylacyjna usytuowana bezpośrednio nad źródłem wydzielania zanieczyszczeń powietrza, ciepła lub pary.

Okres stałopalności

Czas spalania paliwa stałego wypełniającego zasobnik, podczas którego kocioł pracuje z określoną mocą bez obsługi, przy czym pozostała reszta żaru musi wystarczyć dla prawidłowego rozpalenia ponownie zasypanego paliwa. Pojęcie dotyczy kotłów z rusztem stałym i ręcznym okresowym napełnianiem zasobnika.

Olśnienie

Warunki widzenia powstałe na skutek niewłaściwego zakresu (rozkładu) oświetlenia lub zbyt dużych kontrastów świetlnych, które powodują uczucie dyskomfortu lub uniemożliwiają rozpoznawanie szczegółów.

Opór cieplny R

Opór stawiany przepływającemu strumieniowi cieplnemu; opór cieplny wyraża się stosunkiem średniej różnicy temperatur do wartości strumienia cieplnego; w zależności od charakteru strumienia cieplnego rozróżnia się: opór przewodzenia ciepła (przegrody), opór przejmowania ciepła, opór przenikania ciepła.

Opór przewodzenia ciepła

Opór cieplny wyrażony stosunkiem grubości przegrody do współczynnika przewodzenia ciepła materiału przegrody; jest to odwrotność wielkości odpowiadającej ilości ciepła przewodzonego przez powierzchnię 1 m2 przegrody w czasie jednej godziny przy różnicy temperatur równej 1oC.

Osad czynny

Zespół mikroorganizmów (bakterie, grzyby, glony, pierwotniaki), swobodnie zawieszony w wodzie. Zadaniem osadu czynnego jest przekształcanie zanieczyszczeń do nieszkodliwych związków mineralnych – dwutlenek węgla, wodę i amoniak. Organizmy osadu czynnego tworzą kłaczki, które są mieszane z napowietrzanymi ściekami. Dzięki temu mikroorganizmy przeprowadzają swoje procesy życiowe, w praktyce oczyszczając ścieki. Technika osadu czynnego wykorzystywana jest w oczyszczalniach przydomowych.

Osadnik gnilny (wstępny)

Urządzenie do podczyszczania (wstępnego oczyszczenia) ścieków. W osadniku przebiega zmieszanie i wyrównanie składu ścieków, beztlenowe (stąd nazwa „gnilny”) procesy ich rozkładu oraz oczyszczanie mechaniczne: oddzielenie cząstek stałych. Części stałe mogą opadać na dno lub pływać po powierzchni – będą wówczas zatrzymane na filtrze osadnika.

Osprzęt

Wyposażenie rurociągów instalacyjnych (wodociągów, gazociągów, rur kanalizacyjnych i grzewczych), na które składają się zawory, kurki, zasuwy, baterie i inne.

Odbiornik energii elektrycznej

Urządzenie przeznaczone do przetwarzania energii elektrycznej w inną formę energii np. energię świetlną, cieplną, mechaniczną.

Ograniczniki przepięć

Urządzenia do ochrony przeciwprzepięciowej, o rezystancji silnie malejącej przy wzroście napięcia, które po przeminięciu przepięcia przerywają przepływ prądu zwarcia doziemnego.

Okres rozliczeniowy

Okres pomiędzy dwoma kolejnymi rozliczeniowymi odczytami wskazań układu pomiarowo-rozliczeniowego.

Opłata przesyłowa

Opłata przesyłowa obejmuje koszty przesłania energii elektrycznej z elektrowni do odbiorcy. Opłata ta zawiera składnik stały i składnik zmienny. Składnik zmienny zależy od ilości zużytej energii. Składnik stały płacimy niezależnie od zużytej energii, ponieważ linie energetyczne i elektrownie są w stałej gotowości by energię wyprodukować i przesłać do odbiorcy.

Obiekt budowlany

Jest to budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi, budowla stanowiąca całość techniczno-użytkową wraz z instalacjami i urządzeniami, obiekt małej architektury.

Odczyn

Jest to właściwość roztworu związana z ilością jonów wodorowych. Może być kwaśny (pH < 7), obojętny (pH = 7) lub zasadowy (pH > 7).

Odpady

Są to uboczne produkty, nieprzydatne w danym czasie i miejscu, w którym powstały. Przedmioty, substancje stałe i niebędące ściekami substancje ciekłe, które powstały w czasie bytowania człowieka i w wyniku prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

Odpady komunalne

Są to stałe i ciekłe odpady powstałe w: gospodarstwach domowych, obiektach użyteczności publicznej i obsługi ludności, w tym nieczystości gromadzone w zbiornikach bezodpływowych, porzucone wraki pojazdów mechanicznych i odpady uliczne.

Opór cieplny

Jest to opór stawiany przepływającemu strumieniowi cieplnemu; opór cieplny wyraża się stosunkiem średniej różnicy temperatur do wartości strumienia cieplnego. W zależności od charakteru strumienia cieplnego rozróżnia się: opór przewodzenia ciepła (przegrody), opór przejmowania ciepła, opór przenikania ciepła.

Opór przewodzenia ciepła przegrody

Jest to opór cieplny wyrażony stosunkiem grubości przegrody do współczynnika przewodzenia ciepła materiału przegrody; jest to odwrotność wielkości odpowiadającej ilości ciepła przewodzonego przez powierzchnię 1 m2 przegrody w czasie jednej godziny przy różnicy temperatur równej 1oC.

Osadzanie

Jest to zjawisko osiadania budynku posadowionego na gruntach wysadzinowych, występuje wiosną, w momencie rozmarzania gruntu.

Ogrzewanie etażowe

Każde piętro mieszkalne budynku jest ogrzewane przez oddzielne urządzenie grzewcze, na takiej samej zasadzie jest przygotowywana ciepła woda użytkowa. Rozwiązanie to umożliwia oddzielne rozliczenie zużycia gazu, indywidualne ustawienie temperatury pokojowej i godzin ogrzewania.

Ogrzewanie dwururowe

Występuje w instalacji C.O., która posiada pion zasilający i powrotny

Ogrzewanie grawitacyjne

Polega na wykorzystaniu zjawiska zmiany gęstości wody wywołanego zmianą jej temperatury.

Ogrzewanie mikro przewodowe

W ogrzewaniach tych w węźle mieszkaniowym montowane są rozdzielacze ( zasilający, powrotny), z których doprowadzone są przewody indywidualnie do poszczególnych grzejników. Najczęściej przewody doprowadzające lokalizowane są w podłodze (w warstwie estrichu) w rurach ochronnych. Projektowanie tego systemu wymaga szczególnie dokładnych obliczeń cieplnych i hydraulicznych, ponieważ bardzo ważnym elementem w działaniu ogrzewania tego typu jest, aby temperatura powierzchni podłogi w obszarze prowadzenia przewodów nie była zbyt wysoka i aby woda dopływająca do grzejników nie była zbyt ochłodzona.

Ogrzewanie podłogowe

Nagrzewanie odbywa się przy niskiej temperaturze zasilania, wynoszącej około 35-45 st. C. Poprzez nagrzaną podłogę (temperatura nie wyższa niż 29 st. C) ogrzewa się pomieszczenie. Czas nagrzewania pomieszczenia przy ogrzewaniu podłogowym jest dłuższy, niż w przypadku stosowania konwencjonalnych grzejników. Rury systemu ogrzewania podłogowego mogą być wykonane z tworzywa sztucznego lub z metalu. Wężownice rurowe ogrzewania podłogowego są ułożone w wylewce jastrychowej.

Ogrzewanie pompowe

Przepływ wody w instalacji wymuszony poprzez pompę cyrkulacyjną.

Otwarta komora spalania

Przy pracy z otwartą komorą spalania urządzenie grzewcze ciepła pobiera powietrze spalania z pomieszczenia, w którym ją ustawiono. W związku z tym jest oczywistym, że pomieszczenie to musi dysponować wystarczającymi możliwościami doprowadzania powietrza. Można tutaj pomyśleć o kilku rozwiązaniach. Często dopływ powietrza zapewnia się poprzez otwory umieszczone w ścianie zewnętrznej lub szczeliny prowadzące na zewnątrz. W przypadku ustawienia kotła w pomieszczeniu mieszkalnym często oferuje się tzw. “zespolenie powietrza w pomieszczeniach”, kiedy to wystarczający przepływ powietrza zapewniony jest przez wzajemne połączenie powietrza w kilku pomieszczeniach.

Obiegi grzewcze

Jeden lub więcej obiegów grzewczych rozprowadza ciepło do ogrzania pokoi. Do jednego kotła może być podłączonych kilka obiegów grzewczych i mogą one pracować przy różnych temperaturach (niska dla ogrzewania podłogowego np. w pokojach dziennych, i wysoka w pokojach wyposażonych w grzejniki czy konwektory). Obiegi grzewcze sterowane są w zależności od temperatury zewnętrznej (czujnik temperatury zewnętrznej) lub od temperatury pokojowej (czujnik pomieszczenia lub termostat pokojowy). ACV oferuje kompletny zakres systemów regulacji i zestawów hydraulicznych dla zaspokojenia Twoich oczekiwań.

Odpowietrznik (powietrze)

Odpowietrznik jest generalnie umiejscowiony w najwyższym punkcie instalacji i umożliwia usunięcie powietrza znajdującego się w instalacji. Może być automatyczny lub ręczny.

»Powrót

P

Palenisko

Część pieca lub kotła, w którym odbywa się proces spalania paliwa.

Piec przemysłowy

Urządzenie służące do przeprowadzania procesów technologicznych zachodzących w bardzo wysokich temperaturach.

Piece akumulacyjne

Dzięki wkładom z specjalnej cegły nagrzewanej są nocą za pomocą grzałki elektrycznej podczas taryfy nocnej powodującej minimalizacje kosztów. Nagrzewanie powietrza oparte jest na analogicznej zasadzie jak w przypadku grzejnika uniwersalnego.

Płyta ogniochronna

Jest to płyta gipsowo-kartonowa, której rdzeń gipsowy zbrojony jest włóknem szklanym. Konstrukcja oparta na powyższej zasadzie znacznie zwiększa wytrzymałość płyty podczas działania ognia. Znajdują zastosowanie wszędzie tam, gdzie wymagana jest ochrona przeciwpożarowa. Do określenia nazwy płyty ognioochronnej stosuje się skrót GKF.

Płyta uniwersalna

Jest to płyta o podwyższonej odporności na wilgotność oraz działanie ognia. Określa się ją jako GKFI

Pompa cyrkulacyjna

Wymusza obieg czynnika chłodzącego przez wymiennik do kolektora. Jest to element niezbędny do prawidłowego funkcjonowania systemu w przypadku, gdy decydujemy się na instalację z wymuszonym obiegiem czynnika chłodniczego.

Pompa ciepła

Urządzenie realizujące obieg identyczny z obiegiem urządzenia chłodniczego, odbierającym energię cieplną ze źródła dolnego o niskiej temperaturze i przenoszącym ją do źródła górnego o wyższej temperaturze. W celu nadania powyższego kierunku przepływu, niezbędne jest dostarczenie dodatkowej siły do układu.

Programator czasowy

Urządzenie umożliwiające sterowanie pracą źródeł ciepła. Pozwala znacząco ograniczyć wydatki na ogrzewanie ograniczając temperaturę w nocy i ustawiając włączenie ogrzewania dostatecznie wcześnie.

Palnik

Urządzenie do wytwarzania mieszaniny paliwa i utleniacza (powietrze lub tlen) w celu wytwarzania ciepła. Przez palnik doprowadza się substancję palną do miejsca spalania w sposób zapewniający dobre jej wymieszanie z powietrzem lub tlenem i regulowanie spalania odpowiadające wymaganym warunkom.

Palnik automatyczny

Palnik wyposażony w samoczynnie działające urządzenie służące do rozruchu, zdalnego zapalania, kontroli płomienia, kontroli ciśnienia paliwa i powietrza, sterowania i sygnalizacji oraz zawór odcinający.

Palnik gazowy inżektorowy

Inaczej atmosferyczny, palnik, w którym paliwo gazowe wypływające z dyszy inżektora do mieszalnika zasysa powietrze pierwotne niezbędne do spalania.

Palnik nadmuchowy

Inaczej ciśnieniowy, palnik dwuprzewodowy podający w sposób wymuszony paliwo i powietrze niezbędne do spalania paliwa.

Palnik retortowy

Blok żeliwny lub ze stali z lejowatym zagłębieniem, zaopatrzonym w otwory doprowadzające powietrze. Paliwo doprowadzanie jest do nie go od dołu Kocioł – urządzenie do wytwarzania pary oraz podgrzewania wody lub powietrza kosztem ciepła uzyskanego przez spalanie paliwa.

Pelety

Granulki wykonane przez sprężanie (zagęszczanie i formowanie pod wpływem ciśnienia) odpadów powstałych przy obróbce drewna (trocin, ścinek, wiórów). Coraz częściej pelety powstają z drewna produkowanego specjalnie na potrzeby energetyczne (np. wierzba). Służą jako pełnowartościowyt materiał opałowy. Mają kształt walcowaty, ok. 20 – 30 mm długości i ok. 8 mm średnicy.

Peszel

Karbowana rura osłonowa z tworzywa sztucznego (najczęściej polipropylenu) stosowana do zabezpieczenia przewodów prowadzonych w ścianach lub pod posadzką. Stosowany w instalacjach wodociągowych, grzewczych i energetycznych.

Pierścień Białeckiego

Kształtka metalowa (najczęściej ze stali kwasoodpornej; miedzi; aluminium) w postaci ażurowego walca z odpowiednio ukształtowanymi półeczkami wewnętrznymi i szczelinami. Pierścienie są wykorzystywane do wypełnienia (złoża) biologicznego w oczyszczalniach przydomowych.

Pion kanalizacyjny

Inaczej rura spustowa, odcinek kanalizacji sanitarnej, zbierający ścieki z poszczególnych kondygnacji i odprowadzający je do poziomu kanalizacyjnego (przewodu odpływowego).

Pion wodociągowy

Główny odcinek instalacji wodociągowej łączący przewód doprowadzający wodę do domu z kolejnymi piętrami.

Podciśnienie

Ciśnienie mniejsze od ciśnienia atmosferycznego.

Podejście kanalizacyjne

Prowadzony ze spadkiem odcinek rury kanalizacyjnej, odprowadzający ścieki z urządzenia lub przyboru kanalizacyjnego do pionu.

Podejście wodociągowe

Odcinek łączący pion wodociągowy z punktem poboru wody (bateria, zawór czerpalny).

Polwinit

Tworzywo sztuczne na bazie plastyfikowanego polichlorku winylu, stosowane jako izolacja i osłona przewodów elektrycznych. Wykazują odporność na działanie płomienia, oleju, ozonu, promieni UV.

Pompa

Urządzenie zmieniające energię mechaniczną na energię potencjalną, kinetyczną lub potencjalną cieczy. Pompa wytwarza różnicę ciśnień między stroną ssawą a tłoczną (wlotem i wylotem).

Pompa ciepła

Urządzenie służące do zwiększania poziomu energetycznego energii cieplnej poprzez wykorzystanie pracy mechanicznej. Pompa ciepła pozwala na efektywne wykorzystać ciepło odpadowego, ciepła z wód geotermalnych, ciepła gruntu.

Powierzchnia ogrzewalna kotła

Suma powierzchni kotła, które z jednej strony stykają się z czynnikiem grzewczym (woda, para), a z drugiej strony z ośrodkiem przekazującym ciepło, to jest żarzącym się opałem, gazami spalinowymi, popiołem, obmurzem komory paleniskowej lub podlegają działaniu promieniowania. Powierzchnię ogrzewalną liczy się po stronie ośrodka przekazującego ciepło. Przy obliczaniu powierzchni żeber wliczą się całą ich powierzchnię od strony ośrodka przekazującego ciepło.

Powierzchnia rusztu

Suma powierzchni rusztowin i szczelin między rusztowych stykających się z paliwem.

Powietrze do spalania

Całkowita ilość powietrza uczestnicząca w procesie spalania.

Poziom kanalizacyjny

Inaczej przewód odpływowy, prowadzony ze spadkiem odcinek rury kanalizacyjnej, odbierający ścieki z pionu kanalizacyjnego.

Poziom kanalizacyjny główny

Inaczej przewód główny, poziom kanalizacyjny zbierający ścieki ze wszystkich pozostałych poziomów i wyprowadzający je poza budynek.

Poziom wód gruntowych

Powierzchnia wody w warstwie wodonośnej, pozostająca tylko pod wpływem ciśnienia atmosferycznego.

Przeciążenie kotła

Obciążenie kotła większe od 100% mocy znamionowej.

Przepięcie

Wzrost napięcia w instalacji elektrycznej do wartości większej niż najwyższe przewidziane napięcie. Przepięcie może pojawić się przy włączaniu/wyłączaniu urządzeń (przepięcie łączeniowe); może być też spowodowane zwarciem, wyładowaniem iskrowym lub bezpośrednim uderzeniem pioruna w budynek lub sieć przesyłową (przepięcie atmosferyczne). Przepięcie prowadzi do uszkodzenia lub nawet zniszczenia urządzeń elektrycznych.

Przepompownia

Kompletne urządzenie przeznaczone do przepompowania ścieków w instalacjach i sieciach, w których lokalnie niemożliwy jest przepływ grawitacyjny. Przepompownia składa się ze zbiornika, w którym umieszczony jest zestaw pompowy. Pompa ma za zadanie podnieść ścieki na określoną wysokość oraz (jeśli jest taka konieczność) dalsze przetłoczenie ścieków. Przepompownia wyposażona jest też w automatykę i sterowanie.

Przewód fazowy

Główny przewód prądowy

Przewód kanalizacyjny drugorzędny

Inaczej przewód odpływowy drugorzędny, poziom kanalizacyjny zbierający ścieki z pionu i odprowadzający je do poziomu głównego.

Przewód powietrzno spalinowy

Przewód składający się z dwóch przewodów koncentrycznych (“rura w rurze”) służących do doprowadzenia powietrza z zewnątrz budynku i odprowadzenia spalin na zewnątrz. Przewód stosowany jest w kotłach z zamkniętą komorą spalania.

Przewymiarowanie

Dobranie na etapie projektu parametrów zbyt dużych w stosunku do rzeczywistych potrzeb.

Przewymiarowanie instalacji

Dobranie średnic rur instalacyjnych zbyt dużych w stosunku do zaplanowanego przepływu, czego skutkiem są zbyt małe prędkości w rurociągach.

Przewymiarowanie kotła

Dobór mocy kotła za dużej niż rzeczywiście jest potrzebna do ogrzania budynku.

Przykanalik

Odcinek rury kanalizacyjnej (sanitarnej lub zbiorczej) łączącej budynek z kolektorem kanalizacyjnym.

Przyłącze

Odcinek rury wodociągowej, gazowej lub przewodu energetycznego łączącego przewód sieci rozdzielczej z instalacją w budynku. Na przyłączu wodociągowym znajduje się wodomierz główny i zawór główny odcinający; zaś na przyłączu gazowym główny kurek gazowy wraz z urządzeniami zabezpieczającymi.

Punkt rosy

Temperatura, w której podczas izobarycznego ochładzania pary nienasyconej (zawartej w wilgotnym gazie) przechodzi ona w stan nasycenia i pojawiają się pierwsze krople cieczy.

Puzzolana

Ceramiczny materiał budowlany, stosowany jako złoże w oczyszczalniach biologicznych opartych na złożu zraszanym. Materiał ten ma formę pyłu (popiołu). Puzzolana naturalna jest pochodzenia wulkanicznego, można też odzyskiwać ją z dymów kotłowni przemysłowych. Głównym składnikiem jest krzemionka w postaci drobnych zaokrąglonych ziaren.

Płomyk dyżurny

Niewielki płomyk, przy głównym palniku urządzenia gazowego, służący do zapłonu palnika głównego. Aby urządzenie gazowe było w ciągłej gotowości do pracy, płomyk dyżurny musi być cały czas zapalony.

Prąd elektryczny (I)

Uporządkowany ruch swobodnych ładunków elektrycznych w środowisku przewodzącym, najczęściej w metalu. Ilość prądu płynącego w zamkniętym obwodzie elektrycznym określana jest natężeniem prądu i wyrażana w amperach (A). Prąd stały płynie przez przewodnik w jednym kierunku i ma stałą wartość, prąd przemienny zmienia swoją wartość oraz kierunek przepływu na przeciwny, ilość zmian uzależniona jest od jego częstotliwości.

Przekładnik

Rodzaj transformatora służący do przetwarzania wielkości napięcia lub prądu w obwodzie pierwotnym na wielkości niższe w obwodzie wtórnym, w celu zasilenia przyrządów kontrolno-pomiarowych, obwodów sterowniczych lub zabezpieczeń.

Przewód fazowy

Przewód będący w czasie normalnej pracy sieci pod napięciem, służący do przesyłu energii elektrycznej, oznaczany L1, L2, L3 na schematach elektrycznych i najczęściej wyróżniany kolorem brązowym, czarnym lub szarym izolacji w instalacji elektrycznej.

Przewód neutralny

Przewód wyprowadzony z punktu zerowego transformatora, uczestniczący w przesyle energii elektrycznej, oznaczany symbolem N na schematach elektrycznych i wyróżniony kolorem niebieskim izolacji w instalacji elektrycznej.

Przewód ochronny

Przewód uziemiony (połączony z ziemią), którym w normalnym stanie pracy nie płyną żadne prądy. Łączy się z nim dostępne części przewodzące urządzeń elektrycznych. Przewód jest elementem składowym układu ochrony ludzi i zwierząt przed porażeniem prądem elektrycznym. W przypadku uszkodzenia izolacji odbiornika, płynący przez przewód ochronny prąd spowoduje samoczynne wyłączenie zasilania uszkodzonego urządzenia. Oznaczany jest symbolem PE na schematach elektrycznych i wyróżniony kolorem zielono-żółtym izolacji w instalacji elektrycznej.

Przewód ochronno-neutralny

Uziemiony przewód spełniający równocześnie funkcję przewodu ochronnego i neutralnego. Przewód jest elementem składowym układu ochrony przeciwporażeniowej w instalacjach elektrycznych nieposiadających odrębnego przewodu ochronnego. Oznaczany symbolem PEN na schematach elektrycznych i wyróżniony kolorem niebieskim izolacji w instalacji elektrycznej.

Przęsło

Część linii napowietrznej, zawarta między sąsiednimi konstrukcjami wsporczymi (słupami).

Przyłącze

Linia odgałęźna napowietrzna lub kablowa w sieci rozdzielczej zasilająca bezpośrednio instalację odbiorcy.

Pakuły

Krótkie, splątane włókna lnu, konopi lub juty uzyskiwane podczas wstępnej obróbki słomy tych roślin.

Paroprzepuszczalność folii

Jest to zdolność do przepuszczania pary wodnej mierzona w gramach na metr kwadratowy folii w ciągu doby – g/m2/24 h. Paroprzepuszczalność folii bada się w określonych normowo warunkach laboratoryjnych (temperatura, ciśnienie i wilgotność powietrza). Badając tę samą folię według różnych norm, uzyskuje się inne wartości.

Podciąg

Jest to belka o dużych wymiarach, na której opierają się inne belki danej konstrukcji.

Podłoga

Jest to warstwowy element wykończeniowy poziomej przegrody budynku, nadający jej wymagane cechy użytkowe (np. chemoodporność, zmywalność, izolacyjność cieplną, itp.) oraz estetyczne.

Portal

Jest to ozdobne obramowanie otworu wejściowego, na które składają się elementy architektoniczne i dekoracje rzeźbiarskie.

Posadzka

Jest to wierzchnia, wykończeniowa warstwa podłogi.

Pospółka

Jest to materiał sypki lub kawałkowy nie sortowany (np. węgiel, kruszywo budowlane). Odpowiednio zagęszczona jest bardzo dobrym gruntem do posadawiania budynków.

Potencjał redoks

Zdolność do oddawania i przyjmowania elektronów, inaczej zdolność do wchodzenia w reakcje chemiczne; każdy metal ma przyporządkowaną konkretną wartość potencjału.

Powierzchnia całkowita

Suma powierzchni wszystkich kondygnacji budynku (nadziemnych, podziemnych oraz przyziemnej), łącznie z powierzchnią loggi, galerii i ramp, mierzona po obrysie zewnętrznym ścian. Powierzchnię pomieszczeń, których wysokość w świetle wynosi: – 2,2 m lub więcej – uwzględnia się w całości; – od 1,4 do 2,2 m – uwzględnia się w 50%; – poniżej 1,4 m – nie uwzględnia się.

Powierzchnia użytkowa

Powierzchnia pomieszczeń (na wszystkich kondygnacjach), które służą potrzebom bezpośrednio związanym z przeznaczeniem budynku lub jego wydzielonej części. Dla lokalu mieszkalnego jest to powierzchnia wszystkich pomieszczeń znajdujących się w nim, a w szczególności: pokoi, kuchni, łazienek, spiżarni, przedpokoi, alków, holi, korytarzy.
Nie wlicza się jednak do powierzchni użytkowej: balkonów, tarasów, logii, antresoli, szaf i schowków w ścianach, pralni, suszarni, piwnic, wózkowni, strychów.

Powierzchnia zabudowy

Powierzchnia rzutu poziomego mierzona po zewnętrznym obrysie ścian kondygnacji przyziemnej lub nadziemnej (gdy jej obrys wystepuje poza obrys kondygnacji przyziemnej).

Poziom zwierciadła dynamicznego wody

Jest to zwierciadło wody w studni obniżone o depresję, czyli wartość o jaką opada zwierciadło w trakcie pompowania. Wartość depresji zależy od wielkości poboru wody ze studni i wyrażana jest w metrach.

Prądy błądzące

Prądy elektryczne, płynące w ziemi lub konstrukcji; ich powstawanie wiąże się z pracą urządzeń prądu stałego, w których biegun ujemny jest uziemiony.

Projekt budowlany

Projekt określający sposób architektonicznego i technicznego rozwiązania obiektu budowlanego, sposób usytuowania i realizacji tego obiektu, rodzaje i sposób wykonywania robót budowlanych oraz, w miarę potrzeby, zasady eksploatacji i bieżącej konserwacji obiektu.

Projekt wykonawczy

Zawiera szczegółowe rysunki i opisy, zgodne z zatwierdzonym projektem budowlanym, pozwalające na wybudowanie obiektu oraz wykonanie precyzyjnych kosztorysów. Obejmuje on szczegółowy projekt konstrukcyjny, a także nietypowe detale architektoniczne (balustrady schodów i balkonów, daszki nad wejściem, lukarny, detale bram, zwieńczenia kominów).

Przemieszczenie

Jest to zabieg mający na celu ochronę obiektu zabytkowego przed zniszczeniem na skutek przemian środowiska.

Przewymiarowanie przekroju komina

Proces zaprojektowania przekroju większego niż to potrzebne do właściwego spalania w kotle grzewczym.

Pustak

Wyrób budowlany o różnych kształtach i wymiarach, z otworami w postaci kanałów lub komór, wykonany z gliny lub innych materiałów, używany głównie do murowania przegród budowlanych.

Pierwszeństwo przygotowywania ciepłej wody

Układ pierwszeństwa przygotowywania ciepłej wody przerywa ogrzewanie pomieszczeń podczas nagrzewania wody użytkowej, tzn. podczas nagrzewania podgrzewacza zasobnikowego ciepłej wody. Dzieje się to w ten sposób, że pompa obiegu grzewczego zostaje wyłączona, pompa ładująca podgrzewacz zasobnikowy włączona, a woda grzewcza podgrzana do wymaganej temperatury, np. do 75 st. 0C.

Płomyk dyżurny

Niewielki płomyk, przy głównym palniku urządzenia gazowego, służący do zapłonu palnika głównego. Aby urządzenie gazowe było w ciągłej gotowości do pracy, płomyk dyżurny musi być cały czas zapalony.

Płynna modulacja mocy

Moc urządzenia jest zmienna (np. w zakresie 30 % – 100 % mocy) i dostosowuje się automatycznie do rzeczywistego zapotrzebowania na ciepło.

Podciąganie kapilarne

Podciąganie wody przez materiały porowate, w których znajdują się cieniutkie kanaliki zwane kapilarnymi. W niektórych ścianach murowanych podciąganie kapilarne może dochodzić nawet do kilku metrów.

Podgrzewacz przepływowy

Urządzenie służące podgrzaniu wody użytkowej. Podczas pobierania przepływa ona przez grzejnik, przy czym w czasie trwania poboru musi się dostarczyć wymaganą ilość ciepła. Moc podgrzewacza oraz nastawiona temperatura ciepłej wody ograniczają wielkość natężenia jej przepływu. Podgrzewacze przepływowe istnieją w wersji gazowej i elektrycznej.

Podgrzewacz wody wiszący poziomy

Jest to podgrzewacz wody instalowany na jednej ze ścian pomieszczenia mieszkalnego w pozycji poziomej. Kierunek przepływu wody nie jest dowolny. Urządzenie powinno być zainstalowane w taki sposób, żeby rurka odprowadzająca ciepłą wodę czerpała ją z górnej części podgrzewacza, a zimna woda dostarczana była do dolnej części urządzenia.

Pojemność wodna

Inaczej dolność materiału do wchłaniania wody; w budownictwie znaczenie ma pojemność wodna wewnętrznych warstw przegród budowlanych: duża pojemność sprawia, że warstwy te mają zdolność absorbowania nadmiaru wilgoci, a następnie oddawania go do pomieszczenia, gdy powietrze staje się suchsze. Jeśli przegrody mają znikomą pojemność wodną, nadmiar wilgoci w powietrzu wewnętrznym powinien być w całości usuwany przez wentylację.

Podgrzewacz zasobnikowy ciepłej wody

Ogrzewa wodę użytkową przed jej pobieraniem i przechowuje ją do dalszego użytku. Ciepła woda o nastawionej temperaturze jest do dyspozycji dopiero po upływie pewnego czasu nagrzewania. Czas nagrzewania zależy od wielkości podgrzewacza, mocy cieplnej oraz od żądanej temperatury wody.

Podgrzewacze wody w systemie zamkniętym

Znajdują się pod oddziaływaniem ciśnienia w przewodzie doprowadzającym zimną wodę oraz ciśnienia wynikającego z rozszerzenia się wody wskutek jej nagrzewania. Dlatego w przewodzie doprowadzającym zimną wodę należy wmontować grupę bezpieczeństwa. Podgrzewacze zamknięte wody mogą dostarczać jednocześnie wodę do kilku punktów poboru.

Pompa cyrkulacyjna

Pompa wymuszająca obieg wody w instalacji c.o. lub c.w.u.

Pompa ładująca

Pompa wymuszająca obieg wody przez zasobnik c.w.u. (kotły stojące)

Preparaty olejowe

Substancje stosowane do zwalczania szkodników w fazie zimującej przez powlekanie ich warstwą nie przepuszczającą powietrza. Na rynku: PARA SOMMER 75 EC i PROMANAL 60 EC; zawierają olej parafinowy; nie są trujące dla ludzi.

Prężność pary

Ciśnienie pary w ogrzewanym pomieszczeniu, które jest znacznie wyższe od ciśnienia pary w otoczeniu budynku, co powoduje ruch pary z pomieszczenia na zewnątrz.

Przerywacze ciągu kominowego

Są obowiązkowe w przypadku gazowych urządzeń grzewczych z otwartą komorą spalania, z palnikami atmosferycznymi i stanowią nieodłączną część składową kotła grzewczego. Przerywacz ciągu tworzy połączenie między spalinami i powietrzem w pomieszczeniu. Przez to zapewnia on prawidłowy przebieg procesu spalania, niezależnie od tego, czy ciąg w kominie jest zbyt duży, czy też tworzą się tam zatory w przepływie spalin, albo dochodzi do cofania się spalin.

Przewody powietrzno-spalinowe

Stosowane do kotłów z zamkniętą komorą spalania przewody koncentryczne, służące do doprowadzenia powietrza z zewnątrz budynku i odprowadzenia spalin na zewnątrz.

Przygotowywanie ciepłej wody w trybie przepływowym

Proces przygotowywania ciepłej wody, podczas którego ciepła woda jest ogrzewana w trakcie przepływania przez urządzenie. Tak przygotowana ciepła woda jest natychmiast do dyspozycji po odkręceniu zaworu czerpalnego.

Pompa obiegowa

Powoduje szybki przepływ wody grzewczej pomiędzy kotłem a ogrzewanymi pomieszczeniami. Wszystkie nowoczesne instalacje centralnego ogrzewania są wyposażone w taką pompę. W kotłach Zbiornik-w-Zbiorniku ACV, nie ma pompy między kotłem a podgrzewaczem wody ten ostatni jest zabudowany w kotle: niższe koszty inwestycyjne oraz instalowanie, a także redukcja zużycia energii

Pre-mix (palnik gazowy)

W palnikach określanych tym mianem cała ilość powietrza jest mieszana z gazem palnym przed wlotem do głowicy wprowadzającej mieszankę do komory spalania (paleniska): Mieszanka powietrza z gazem jest doskonale jednorodna, co owocuje spalaniem zupełnym z ekstremalnie niskim poziomem zanieczyszczeń emitowanych do środowiska ze spalinami. Ponadto taki typ palnika jest zdolny do funkcjonowania z wysoką wydajnością przy bardzo wysokiej sprawności w stosunkowo małych komorach spalania. W rezultacie wydajność takiego palnika może być ciągle modulowana dla aktualnego
zapotrzebowania ciepła i utrzymania wysokiego poziomu rezerwy ciepłej wody.

Priorytet ciepłej wody

Większość kotłów dwufunkcyjnych i podgrzewaczy wody, posiadają fabrycznie wbudowany częściowy priorytet ciepłej wody, dlatego też, gdy tylko wystąpi żądanie poboru ciepłej wody, system priorytetu wyłącza pompę c.o. i przekazuje całą moc kotła dla produkcji ciepłej wody. Każda chwilowa przerwa na ogrzewanie pozostaje nieodczuwalna, ponieważ dany budynek posiada bezwładność cieplną.

»Powrót

R

Regulator pogodowy

Ma za zadanie sterować pracą kotła zależnie do temperatury zewnętrznej. Dzięki niemu temperatura zasilająca instalację powinno być dobrana optymalnie do panujących warunków pogodowych. W przypadku spadku temperatury zewnętrznej wzrasta temperatura zasilania. Regulator można ustawić na cykle pracy z obniżoną i komfortową temperaturą.

Rekuperacja (rekuperacja ciepła) (łac. recuperatio)

Termin stosowany głównie w przemyśle ciężkim oznaczający odzyskiwanie energii termicznej gazów odlotowych i spalin, w celu ich dalszego wykorzystania. Proces ten prowadzony jest w różnego typu urządzeniach zwanych rekuperatorami (lub nagrzewnicami), które można stosować w budownictwie jedno rodzinnym przy montażu wentylacji mechanicznej.

Rury PCV i CPCW

CPCW- chlorowany polichlorek winylowy, substancja odporna na działanie gorącej wody (do 90 C). Poniżej 23 C zmniejsza się dopuszczalne ciśnienie maksymalne z 2760 kPa do 690 przy 82 C. Dzięki pomocy specjalnego granulatu użytego do produkcji rury CPCW są odporniejsze na wstrząsy i uderzenia w niskich temperaturach. Ponadto posiadają atest dopuszczający je do stosowania w instalacjach do wody pitnej.

PCV- polichlorek winylowy, produkt ze względu na swoją cenę najczęściej stosowany.

Rury PCV i CPCW wykorzystywane są w instalacjach wodnych. Zaleca się użycie CPCW do wody ciepłej , PCV do wody zimniej. Należy pamiętać, że nie nożna za ich pomocą wykonywać instalacji gazowych i sprężonego powietrza

Raster

Osłona oprawy oświetleniowej wykonana z elementów przezroczystych lub nieprzezroczystych, rozmieszczonych tak, by ukryć źródła światła (tak, aby nie były widoczne pod określonym kątem).

Regeneracja wodomierza

Naprawa polegalizacyjna wodomierza polegająca na usunięciu kamienia kotłowego z elementów metalowych, wymianie uszkodzonych i zniszczonych części oraz oczyszczeniu części plastikowych.

Regulator pogodowy

Urządzenie automatyczne sterujące pracą kotła zależnie do temperatury zewnętrznej. Ustawia pracę kotła tak, by podawał optymalną temperaturę na zasilanie instalacji. Gdy temperatura na zewnątrz obniża się to wzrasta temperatura zasilania i odwrotnie. Regulator można ustawiać na cykle pracy z obniżoną i komfortową temperaturą.

Rekuperacja

Odzysk energii (najczęściej w postaci ciepła); w instalacjach zjawisko to wykorzystywane jest przy odzysku ciepła ze zużytego powietrza odprowadzanego z instalacji wentylacyjnej.

Rekuperator

Wymiennik, który odbiera ciepło powietrzu wyrzucanemu z instalacji wentylacyjnej i przekazuje je powietrzu świeżemu. Rekuperator umożliwia odzysk ciepła z wentylacji mechanicznej.

RLM

Równoważna liczba mieszkańców, umowny parametr określający wielkość urządzeń do oczyszczania ścieków. Oparty jest na założeniu, że każda osoba produkuje 160 dm3 ścieków na dobę. W przypadku budownictwa mieszkaniowego RLM odpowiada liczbie mieszkańców. W przypadku oczyszczalni przyjmujących także ścieki specjalne każde źródło ścieków jest przeliczane na ilość mieszkańców. Przykładowo – jeśli zakład produkcyjny wytwarza 1,6 m3/d (1600 dm3), RLM wynosi 10 (tyle ścieków, ile wytwarzało by 10 osób).

Rura preizolowana

Rura (przede wszystkim do zastosowania w ciepłownictwie) fabrycznie wyposażona w warstwy izolacji cieplnej. Składa się z rury medialnej (zasadniczej rury transportującej czynnik – medium) oraz warstwy izolacyjnej. Niektóre rury preizlowane są wyposażone też w rury osłonowe.

Rura spustowa

Inaczej pion kanalizacyjny, odcinek kanalizacji sanitarnej, zbierający ścieki z poszczególnych kondygnacji i odprowadzający je do poziomu kanalizacyjnego (przewodu odpływowego). Pod ta nazwa kryje się również pionowy odcinek kanalizacji deszczowej, którego zadaniem jest zebranie wody deszczowej z odpowiedniego odcinka rynny i odprowadzenie jej poza budynek.

Rura warstwowa

Rura na bazie tworzywa sztucznego, która składa się z kilku warstw. Oprócz warstw tworzywa sztucznego występują warstwy metalowe (najczęściej aluminium), których zadaniem jest stworzenie bariery antydyfuzyjnej (zapobieganie przenikaniu gazu); wzmocnienie rury oraz zmniejszenie współczynnika rozszerzalności cieplnej.

Rura wywiewna (wywiewka)

Rura z odpowiednim daszkiem, wieńcząca pion kanalizacyjny. Zadaniem wywiewki jest wentylacja pionu kanalizacyjnego celem utrzymania w nim odpowiedniego ciśnienia. Wywiewka musi być wyprowadzona ok. 0,5 m nad dach, może mieć średnicę mniejszą niż pion kanalizacyjny.

Rura zespolona

Rura z wykorzystaniem dodatkowego materiału, stanowiąca całość – środkowa warstwa to zasadniczy materiał, wzmacniany dodatkowymi składnikami (np. rura polipropylenowa wzmacniana włóknem szklanym).

Rynna

Poziomy (biegnący ze spadkiem) odcinek kanalizacji deszczowej, którego zadaniem jest zebranie wody deszczowej z połaci dachowej i odprowadzenie jej do odcinków pionowych (rur spustowych).

Rozdzielnia

Jest to wyodrębniona część stacji elektroenergetycznej składająca się z urządzeń rozdzielczych i aparatury pomiarowej…przystosowanych do tego samego napięcia znamionowego oraz ustawionych w tych samych warunkach pracy wraz z urządzeniami pomocniczymi.

Rozpiętość przęsła

Pozioma odległość między osiami sąsiednich słupów.

Restauracja

Z łacińskiego restaurare znaczy naprawiać, odnawiać, odbudowywać, przywracać do dawnego stanu. W pojęciu tym zawiera się szerszy zakres prac polegający także na niezbędnej wymianie niektórych części budynku, nie obejmuje prac adaptacyjnych i modernizacyjnych.

Ryzalit

Wysunięty fragment budynku na całej jego wysokości. Najczęściej projektowany na rzucie prostokąta, a także półkola lub trapezu. Układy ryzalitów mogą być różne, na przykład jeden w środku elewacji albo dwa umieszczone na skrajach budynku symetrycznie względem jego osi.

Regulator pogodowy

Regulator ze zdalnym czujnikiem temperatury zewnętrznej, regulujący temperaturę z kotła na wyjściu do c.o., w zależności od temperatury zewnętrznej (przy niższej temperaturze zewnętrznej – wyższa temperatura zasilania c.o. i odwrotnie).

Regulator pokojowy

Regulator z wbudowanym czujnikiem temperatury, montowany w ogrzewanym pomieszczeniu i sterujący pracą kotła w zależności od temperatury w pomieszczeniu. Niektóre z nich posiadają wbudowany programator, umożliwiający zaprogramowanie czasów pracy urządzenia grzewczego

Rekuperator

Element wentylacji mechanicznej umożliwiający odzyskiwanie ciepła ze zużytego powietrza usuwanego przez wentylator na zewnątrz budynku: wymiennik, który odbiera je powietrzu wyrzucanemu i przekazuje świeżemu zasysanemu do wnętrza.

Rezystancja jednostkowa

W ogrzewnictwie: opór elektryczny jednometrowego odcinka przewodu grzejnego, stały dla określonego typu kabla

Regulator kotłowy

Znany bardziej jako “termostat kotła”. Kontroluje temperaturę wody w kotle i steruje pracą palnika w funkcji zapotrzebowania energii cieplnej. Termostat kotła jest dolnym ograniczeniem temperatury, może być uzupełnieniem termostatu pokojowego, który może być również programowalny. Termostat pokojowy umiejscowiony w pomieszczeniu steruje pracą kotła z odległości.

Roczna sprawność (efektywność) pracy

Roczna sprawność pracy wskazuje, jaka część energii dostarczonej z paliwem w ciągu roku została odzyskana w tym samym czasie: w postaci ciepła odprowadzanego z kotła przez czynnik grzewczy (najczęściej wodę) oraz ciepła odprowadzonego w postaci ciepłej wody, jeżeli nie jest ogrzewana czynnikiem grzewczym wyprowadzonym kotła. Jest więc rodzajem sprawności cieplnej kotła uwzględniającej zakres wyposażenia kotła w funkcje dodatkowe, wpływające na czas pracy palnika. Taka sprawność roczna jest rodzajem sprawozdania z pracy kotła, uwzględniającego pośrednio liczbę startów i wyłączeń palnika ponad średnią wartość roczną – zależną również od wyposażenia pomocniczego kotła (w szczególności pracę pompy cyrkulacyjnej c.w.) i system regulacji ogrzewania

Rura wgłębna PVCC

Jest rurką włożoną do podgrzewacza zimnej wody (urządzenia dla ciepłej wody ) dla doprowadzenia zimnej na dno zasobnika podgrzewacza (wymiennika) albo odprowadzenia ciepłej z obszaru górnej dennicy zasobnika stosowaną w zasobnikach ze stali określanych zwyczajowo nierdzewnymi albo kwasoodpornymi. Pozycja końcówki rury względem dennic zasobnika decyduje zasadniczo o ilości wymienianego ciepła związanej bezpośrednio ze stratyfikacją wody w zasobniku t.j rozkładem temperatury warstw podgrzewanej wody.

»Powrót

S

Separator tłuszczu

Element wchodzący w skład budowy oczyszczali ścieków. Umożliwia wstępne podczyszczenie ścieków gospodarczych z kuchni łazienki pomijając WC. Zatrzymuje flotujące tłuszcze i fragmenty ciał stałych.

Silos to budowla

Jest budowlą bądź jej częścią przeznaczoną do tymczasowego składowania materiałów sypkich. Może tworzyć jedna lub wiele komór (silos jednokomorowy lub wielokomorowy). Obiekty te mają dużą wysokość w porównaniu do wymiarów ich rzutu. Dzielą się na silosy smukłe (h > 1,5d) i krępe, zwane bunkrami. W silosach często występuje mała zawartość tlenu w powietrzu powodującą zaburzenia bądź zatrzymanie oddychania.

Stal nierdzewna zwana także INOX

Jest stalą odporną na działanie czynników atmosferycznych, rozcieńczonych kwasów, roztworów alkalicznych i podobnych. Nierdzewność stali uzyskuje się poprzez zwiększoną zawartość chromu. Wraz z wzrostem zawartości chromu wzrasta odporność stali na korozję. Zwykle stosuje się od 12% do 25% chromu objętościowo. Podwyższona zawartość węgla również wpływa na podwyższenie nierdzewności stali, lecz zawartość powyższego dodatku stopowego ogranicza się ze względu na powodowana kruchość stali. Stale nierdzewne podlegają obróbce cieplnej, hartowaniu i odtłuszczaniu.

Stało palność

Okres, w którym może być utrzymane właściwe spalanie pojedynczej porcji paliwa w palenisku bez ingerencji użytkownika.

Styropian

Materiał izolacyjny, charakteryzujący się słabą chłonnością wody głównie stosowany do ocieplenia ścian warstwowych, przy ocieplaniu budynków metodą lekką mokrą i do izolacji piwnic i fundamentów. Styropian topi się pod wpływem ognia, choć sam się nie pali. Po zlikwidowaniu płomienia gaśnie (samo gasnący).

Szkło piankowe

Materiał pochodzenia mineralnego stosowany w budownictwie do izolacji termicznych i akustycznych. Otrzymywany z roztopionego szkła przez dodanie domieszek pianotwórczych. Jest nieprzeźroczysty, odporny na korozję biologiczną i chemiczną, niepalny. W obecności płomieni nie wydziela gazów toksycznych. Produkowany w dwóch odmianach:
czarnej – struktura o zamkniętych porach, ciężar objętościowy ok. 140 kg/m3
białej – struktura o porach otwartych, ciężar objętościowy ok. 300 kg/m3

Sedymentacja

Ogólnie – osadzanie, opadanie pod wpływem sił grawitacji cząstek cięższych niż ciecz, w której są zawieszone. Wykorzystywana jest jako proces w oczyszczaniu ścieków, polegający na usuwaniu z wody zawiesin o ciężarze właściwym (gęstości) większej niż woda. Cząstki zawiesin pod wpływem sił grawitacyjnych opadają na dno zbiornika (osadnika), z którego są później ręcznie usuwane.

Sieć

Instalacje połączone i współpracujące ze sobą, służące do przesyłania i dystrybucji energii.

Sieć gazowa

Przewody i armatura gazowa (dostarczające i rozprowadzające gaz) znajdujące się poza granicą nieruchomości. Granicą sieci jest kurek główny wraz z urządzeniami zabezpieczającymi.

Sieć gazowa przesyłowa

Sieć gazowa służąca do przesyłania gazu na duże odległości, w której panuje ciśnienie powyżej 0,5 MPa.

Sieć gazowa rozdzielcza

Sieć gazowa służąca do przesyłania i dystrybucji gazu pod ciśnieniem niższym niż 0,5 MPa.

Sieć rozdzielcza

Sieć służącą do przesyłania i dystrybucji energii, o napięciu znamionowym nie wyższym niż 110 kV.

Sieć wodociągowa

Przewody, armatura i urządzenia wodociągowe (dostarczające i rozprowadzające wodę) znajdujące się poza granicą nieruchomości. Granicą sieci jest wodomierz główny na przyłączu wodociągowym.

Skier

Inaczej zbieracz powierzchniowy, przelew zasysający powierzchniową warstwę wody, służący do usuwania zanieczyszczeń powierzchniowych z basenu kąpielowego.

Spaliny

Gazy powstające podczas spalania paliw w wysokich temperaturach.

Sprawność maksymalna kotła

Największa sprawność cieplna uzyskiwana w obszarze od najmniejszej do największej mocy kotła.

Sprawność optymalna kotła

Największa sprawność cieplna uzyskiwana w obszarze technicznie i ekonomicznie uzasadnionej mocy kotła.

Sprawność paleniska

Stosunek energii cieplnej wywiązującej się w palenisku do ilości energii cieplnej zawartej w paliwie doprowadzonym do paleniska w tym samym czasie.

Stopień ochrony

Miara ochrony zapewniana przez obudowę przed dostępem osób do części niebezpiecznych, wnikaniem obcych ciał stałych i wody.

Strata ciśnienia

Spadek ciśnienia wody w rurociągu na skutek przepływu wody po powierzchni rury (strata ciśnienia liniowa) lub poprzez kształtki i armaturę (strata miejscowa). Strata ciśnienia najczęściej podawana jest w mH2O (metrach słupa wody).

Strata kominowa

Wyraża w stosunku procentowym ta część energii cieplnej paliwa, która jest unoszona przez spaliny do komina na skutek określonej, wyższej od otoczenia temperatury spalin. Energia stracona w spalinach jest zwykle wykorzystywana do wytwarzania ciągu kominowego i pokonywania oporów aerodynamicznych w kanałach spalinowych kotła i komina.

Studnia

Pionowe lub skośne punktowe ujęcie wody podziemnej w postaci otworu wierconego lub kopanego aż do osiągnięcia poziomu wodonośnego.

Studia chłonna

Studnia służąca do zbierania wody odpadowej (z drenażu, oczyszczalni biologicznej). Jej zadaniem nie jest zasilanie w wodę, tylko jej odbiór i przekazywanie w głąb gruntu („studnia odwrotna”).

Studnia głębinowa (wiercona)

Studnia powstała w wyniku wiercenia ręcznego lub mechanicznego i wydobycia materiału skalnego za pomocą świdra. Studnia ta sięga do głębszych warstw wodonośnych (najczęściej przykrytych, co najmniej jedną warstwą nieprzepuszczalną).

Studia kopana

Studnia zwykle zbudowana z kręgów betonowych, wykopana ręcznie lub za pomocą narzędzi. Ze względu na technologię wykonania nie jest zbyt głęboka i pobiera wodę z pierwszej, najpłytszej warstwy wodonośnej.

Studia drenarska

Studzienka prefabrykowana bądź z kręgów betonowych, której zadaniem jest łączenie przewodów drenarskich; a także ich kontrola.

Studzienka rewizyjna

Inaczej kontrolna, studzienka z kręgów betonowych lub tworzyw sztucznych o średnicy najczęściej ok. 100 cm (dla większych głębokości 120 cm) zainstalowana na przewodzie kanalizacyjnym (na połączeniu przewodów, przy granicy nieruchomości, przy każdej zmianie kierunku, średnicy lub spadku lub w maksymalnej odległości co 35 m jeśli średnica przewodu wynosi do 0,15m oraz 50 m dla przewodów o większej średnicy.). Do studzienki można wejść celem zbadania przewodu kanalizacyjnego lub dokonania napraw.

Styk ochronny

Element gniazda wtyczkowego lub innego urządzenia elektrycznego, służący do podłączenia przewodu ochronnego.

SURP

Sanitarne urządzenie rozdrabniająco – przetłaczające. Jest to urządzenie przeznaczone do obróbki ścieków odpływających z gospodarstw domowych (przede wszystkim toalet, ale też pralek, całej łazienki, kuchni): rozdrabniania (co umożliwia znaczne zmniejszenie średnicy podejścia kanalizacyjnego, z obowiązujących 100 mm do nawet 25 mm) oraz przetłaczania, co umożliwia lokalizację przyborów sanitarnych w dowolnym miejscu (nie musi być to 1 m od pionu kanalizacyjnego).SURPy występują jako przystawki do typowych misek ustępowych lub jako urządzenia wbudowane – tzw. kompakty. SURPy zasilane są prądem o napięciu 230 V, ich moc wynosi ok. 600W.

Syfon

Kształtka kanalizacyjna w postaci rury wygiętej w kolano, która umożliwia wytworzenie zamknięcia wodnego służącego do usuwania odorów z instalacji kanalizacyjnej.

Szambo

Zbiornik szczelny (z laminatu, polietylenu, żelbetu lub betonu) odpowiednio posadowiony, służący do gromadzenia ścieków bytowych. Szambo jest bezodpływowe i musi być opróżniane raz na kilkanaście dni.

Sztanga

Prosty odcinek rury instalacyjnej o długości 3 – 5 m.

Szybkozłącze

Elastyczny wąż z króćcem i kurkiem kulowym, przeznaczony do łatwego montażu urządzeń gazowych do instalacji gazowej.

Sadź

Osad śniegu lub lodu utworzony z ziarenek albo kryształków powstających wskutek nagłego zamarzania bardzo małych, przechłodzonych kropelek mgły. Tworzy się na przewodach linii elektroenergetycznych, drzewach i innych obiektach w temperaturze około -5oC, przy zamgleniu i niezbyt silnym wietrze. W wyniku obciążenia linii sadzią może dojść do zerwania przewodów lub nawet złamania słupów energetycznych.

Sieć przesyłowa

Stacje i linie elektroenergetyczne o najwyższym napięciu tj. 220 kV i 400 kV służące do przesyłu energii elektrycznej na duże odległości.

Sieć rozdzielcza

Stacje i linie elektroenergetyczne przeznaczone do rozdziału energii elektrycznej o napięciu nie wyższym niż110 kV.

Stacja elektroenergetyczna

Zespół urządzeń służących do rozdzielania albo przetwarzania i rozdzielania energii elektrycznej znajdujących się we wspólnym wydzielonym pomieszczeniu lub na ogrodzonym terenie albo umieszczony na konstrukcji wsporczej.

Styk ochronny

Element gniazda wtyczkowego służący do połączenia urządzenia elektrycznego z przewodem ochronnym.

Sinizna drewna

Zmiana barwy drewna na sinoniebieską do czarnej, powodowana m. in. przez pasożytnicze grzyby Ceratocystis, obniża wartość techniczną drewna.

Spoiwo budowlane

Sproszkowany materiał mineralny (najczęściej wypalany), który po zmieszaniu z wodą lub z innym roztworem wskutek reakcji chemicznych wiąże i twardnieje, uzyskując cechy ciała stałego.

Spoiwo hydrauliczne

Spoiwo budowlane (np. cement) ulegające wiązaniu pod wpływem wody, przy czym reakcje wiązania i twardnienie zachodzą zarówno w wodzie, jak i w powietrzu, (ale tylko w temperaturze dodatniej).

Spoiwo powietrzne

Spoiwo budowlane (np. wapno, gips), w którym proces twardnienia zachodzi w powietrzu.

Studnia abisynka

Studnia do czerpania wody z płytkich warstw wodonośnych na głębokości 3-7 m, wykonana z rur stalowych wbijanych lub wkręcanych w grunt.

Studnia głębinowa

Zwana też rurową lub wierconą, ujmuje wodę z głębszych warstw wodonośnych na głębokości kilkudziesięciu metrów. Wykonywana jest za pomocą narzędzi wiertniczych.

Studnia kopana

Zwykle zbudowana z kręgów betonowych. Ze względu na technologię wykonania nie jest zbyt głęboka i pobiera wodę z pierwszej, najpłytszej warstwy wodonośnej.

Styropian ekspandowany

Polistyren piankowy, tworzywo sztuczne, piankowe, lekkie, odporne na działanie wilgoci, produkowane w postaci gotowych płyt i kształtek oraz półwyrobu – granulek (perełek), które po ogrzaniu ulegają spienieniu, przy czym wielokrotnie wzrasta ich objętość. Stosowany jako izolacja cieplna, dźwiękowa, elektryczna, nazywany też styropianem ekspandowanym.

Syfon

W instalacji kanalizacyjnej zamknięcie wodne, rura wygięta w kolano, wypełniona stale wodą, zapobiegająca wydobywaniu się wyziewów kanałowych z instalacji kanalizacyjnej.

Szkło bezpieczne

Szkło, które przy rozbiciu lub pękaniu nie rozpada się lub też rozpada się na małe kawałki najczęściej o zaokrąglonych krawędziach.

Szyba zespolona

Trwale połączone tafle szkła, między którymi znajduje się powietrze lub specjalny gaz; w szybie jednokomorowej są dwie tafle, w wielokomorowej – trzy lub więcej.

Szyba zespolona niskoemisyjna

W takiej szybie od zewnętrznej strony zamontowana jest tafla szkła niskoemisyjnego, czyli takiego, które odbija promieniowanie cieplne.

Ściana

Przegroda budowlana w zasadzie pionowa ograniczająca pomieszczenie lub określoną przestrzeń w budowli. W zależności od przeznaczenia rozróżnia się następujące rodzaje ścian: ściany konstrukcyjne (wieńcowe, dylowe, szkieletowe i płytowe), izolacyjne, konstrukcyjno-izolacyjne. W zależności od technologii wykonania rozróżnia się ściany: murowane, prefabrykowane, lite.

Solarny podgrzewacz zasobnikowy

W zależności od wykorzystywania pozyskanego ciepła stosuje się podgrzewacze zasobnikowe: ciepłej wody, kombinowane i buforowe. Biwalentne podgrzewacze zasobnikowe ciepłej wody z reguły stosuje się przy solarnym podgrzewaniu wody użytkowej, a podgrzewacze zasobnikowe buforowe do wspomagania ogrzewania. W przypadku łączenia podgrzewania wody pitnej oraz wspomagania ogrzewania odpowiednimi są kombinowane podgrzewacze zasobnikowe.

Sprawność kotła

Wyrażony w procentach stosunek mocy cieplnej kotła do jego nominalnego obciążenia cieplnego

Sprawność urządzenia grzewczego

Wyrażony w procentach stosunek energii przekazanej do pomieszczenia lub instalacji c.o. do energii zawartej w paliwie.

Sprawność znormalizowana

Stopień wykorzystania energii zawartej w paliwie. W urządzeniach gazowych sprawność znormalizowana może osiągnąć teoretycznie wartość 111 %. Kotły kondensacyjne osiągają sprawność znormalizowaną w wysokości 109 % odniesioną do wartości opałowej. Przy odniesieniu do ciepła spalania, 97 % energii zawartej w paliwie gazowym jest przekształcane w ciepło do ogrzewania.

Straty powierzchniowe

Jako straty powierzchniowe określa się stratę mocy palnika, która poprzez powierzchnię wytwornicy ciepła (kotła grzewczego) jest oddawana do otaczającego powietrza i w związku z tym nie pozostaje do dyspozycji, jako użyteczne ciepło grzewcze (np. w przypadku kotłów grzewczych, które ustawiono w pomieszczeniu piwnicznym). Straty te stają się zauważalne jako straty na promieniowanie podczas pracy palnika oraz jako straty stanu gotowości do pracy kotła, gdy palnik nie pracuje (powstają one właśnie w miesiącach przejściowych, lub nawet w lecie, kiedy to kocioł grzewczy wykorzystywany jest jedynie do przygotowywania ciepłej wody). Straty powierzchniowe w przypadku starego kotła grzewczego z reguły są w znacząco większe, niż straty kominowe, które będzie mierzył kominiarz (od 2004 r.). W związku z tym wielkość strat powierzchniowych jest czynnikiem decydującym o efektywności (o normatywnym współczynniku sprawności) wytwornicy ciepła.

Sprawność nominalna kotła

Stosunek ilości energii uzyskanej w procesie spalania do energii wynikającej z wartości opałowej paliwa. Sprawność jest określana laboratoryjnie i podawana w dokumentacji technicznej kotła jako wartość procentowa [%].

System odprowadzania spalin LAS

Stosowany w budownictwie wielorodzinnym zbiorczy przewód powietrzno-spalinowy, do którego można podłączyć większą ilość urządzeń gazowych. System ten jest bezpieczny (praca kotłów niezależna od powietrza w pomieszczeniu) i oszczędzający miejsce w budynku (jeden przewód dla wszystkich urządzeń, zamiast oddzielne przewody dla każdego urządzenia gazowego).

Sprawność cieplna

Jest wartością chwilową (w chwili trwania pomiaru) sprawności cieplnej kotła w podczas pracy jego palnika. Jest ona wartością stosunku ilości ciepła uzyskanego z kotła do ilości zużytej (dostarczonej) przez kocioł w postaci paliwa-wyrażoną w procentach. Zależy od kilku parametrów: jakości (stopnia spalania zupełnego) spalania, właściwości wymiennika ciepła kotła (spaliny/woda) konstrukcji i czystości komory spalania, regulacji kotła oraz jego izolacji cieplnej. Produkowane obecnie kotły z palnikami nadmuchowymi,opalane olejem lub gazem ziemnym bądź,, „płynnymi gazami”. Cechują wartości sprawności cieplnej pomiędzy 90% a 95%. Kotły kondensacyjne charakteryzują się zawsze sprawnościami wyższymi (98%-106%). Sprawność cieplna nie jest jedynym wskaźnikiem oceny pracy kotła. Drugim, równie ważnym wskaźnikiem jest sprawność roczna.

Sprawność cieplna podgrzewacza ciepłej wody

Jest pojęciem stosowanym coraz częściej dla scharakteryzowania poszczególnych klas urządzeń do produkcji ciepłej wody. Jest stosunkiem ilości ciepła wyprowadzonego z urządzenia przez ciepłą wodę do ilości ciepła wprowadzonego z paliwem kierowanym do spalania. Jest zależna również od jakości (stopnia spalania zupełnego) spalania, właściwości wymiennika ciepła kotła( spaliny/woda) konstrukcji i czystości komory spalania, regulacji kotła oraz jego izolacji cieplnej, ale również zależy silnie od rodzaju konstrukcji urządzenia.

Ś

Śrubunki

Służą do dociskowego łączenia elementów instalacji. Przeważnie zbudowane są z tworzywa sztucznego oraz części metalowej. Są stosowane w miejscach gdzie temperatura wody przekracza 60 C i użycie złączki z CPCW jest nie wskazane.
Rodzaje :
śrubunek nakrętny typu plastik-metal z gwintem wewnętrznym
śrubunek wkrętny typu plastik-metal z gwintem zewnętrznym

»Powrót

T

Termostat

Urządzenia służące do zabezpieczania kotłów przed przegrzaniem. Wyłączają lub włączają palnik zależnie od temperatury wody. W piecach na paliwo stałe termostat reguluje przesłonę rusztu , lub szyber w kominie, zmniejszając lub zwiększając przepływ powietrza nad rusztem. Wszystkie kotły współpracują z kilkoma rodzajami termostatów ( gazowe i olejowe mają ich kilka).

Torf

Powstaje w wyniku torfienia polegającego na gromadzeniu i humifikacji szczątków roślinnych w warunkach nadmiernego wilgotnienia. W zależności od czasu trwania warunków beztlenowych mogą powstać utwory całkowicie zhumifikowane – muły, lub częściowo zhumifikowane – torfy. Torf kwaśny ma odczyn 4 – 5,5 pH. Torfem odkwaszanym nazwany potocznie czarnoziemem posiada dodatek wapna bądź kredy. W wyniku ciśnienia nadległych warstw osadów oraz braku tlenu torf zamienia się w luźny węgiel brunatny i następnie w węgiel kamienny.

Trociny

Drobne wióry, powstające jako odpady obróbki drewna.

Trójnik

Służy do rozgałęzienia instalacji, za jego pośrednictwem woda płynąca jedną rurą zostaje rozdzielona na dwa mniejsze strumienie.
Rodzaje:
trójnik (PCV;CPCW ) z trzema jednakowymi gniazdami
trójnik redukcyjny (PCV; CPCW) używany w sytuacji gdy z gałęzi głównej o większej średnicy odchodzą dwie mniejsze, lub ramię lewe i górne są tej samej średnicy
trójnik nakrętny (PCV) wewnętrzny stosuje się w celu łączenia dwóch rur PCV z rurą stalową .

Trwałość palenia

Zdolność kominka(kotła), określona najmniejszym czasem trwania cyklu spalania prowadzonego bez uzupełnienia paliwa, bez ingerencji w przebieg procesu i podczas pracy w warunkach oszczędnego nastawienia, po którym pozostanie warstwa zapłonowa.

Taryfa

Zbiór cen i stawek opłat oraz warunków ich stosowania obowiązujących w danym przedsiębiorstwie energetycznym, opracowywany co roku i zatwierdzany przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

Telemetria

Wykonywanie pomiarów na odległość. W praktyce oznacza to zazwyczaj, że pomiary są dokonywane za pomocą urządzenie elektronicznego, które wyniki pomiarów przekazuje do bazy.

Temperatura barwowa

Określa wizualnie ciepły lub zimny charakter światła. Im wyższa temperatura barwowa tym bielsze (zimniejsze) jest światło.

Termomodernizacja

Wszelkie działania modernizacyjne i remontowe budynku, które prowadzą do zmniejszenia zużycia energii i obniżą koszty ogrzewania budynku. Do przedsięwzięć termomodernizacyjnych zalicza się zmianę źródła ciepła, wymianę instalacji grzewczej, docieplenie ścian, wymianę okien.

Topik

Drucik znajdujący się wewnątrz wkładki bezpiecznika, który ulega stopieniu, kiedy natężenie przepływającego prądu jest większe niż wytrzymałość topika. We wkładce występują dwa topiki – główny i wskaźnikowy. Ich stopienie powoduje “przepalanie bezpiecznika”, czyli przerwanie przepływu prądu.

Trójnik

Kształtka umożliwiająca połączenie trzech odcinków rur. Różne rodzaje trójników pozwalają na łączenie rur pod różnym kątem i w różnych płaszczyznach. Trójniki redukcyjne pozwalają na połączenie rur o różnych średnicach.

Trwałość znamionowa

Czas (w godzinach), po upływie, którego 50% zainstalowanych lamp świeci.

Tryskacz

Stacjonarne urządzenie przeciwpożarowe, służące do zwalczania pożaru w jego pierwszej fazie oraz jako urządzenie alarmowe. W tryskaczach znajduje się woda pozostająca pod ciśnieniem, która może być rozprowadzana w przypadku zagrożenia pożarowego.

TWS

Tworzywo Wzmocnione Szkłem – potocznie zwane laminatem poliestrowo-szklanym. Kompozyt składającym się z syntetycznych żywic zbrojonych odpowiednimi wzmocnieniami szklanymi. Stosowany jest też angielski skrót GRP (Glass Reinforced Plastic).

Transformator

Urządzenie, w którym energia elektryczna jest przetwarzana za pośrednictwem pola elektrycznego, bez udziału ruchu mechanicznego. Służy do podnoszenia lub obniżenia napięcia i umożliwia przesyłanie energii elektrycznej do odbiorcy.

Transformator składa się z rdzenia wykonanego z pakietów blach ferromagnetycznych, na których nawinięte są uzwojenia (wtórne i pierwotne) z drutu miedzianego, a jego zasada działania oparta jest na zjawisku indukcji elektromagnetycznej.

Tarcica

Materiał przetarty w postaci desek, bali, krawędziaków – z pnia drzewa przetartego w tartaku piłą (trakiem) wzdłuż włókien.

Teren budowy

Przestrzeń, w której prowadzone są roboty budowlane wraz z przestrzenią zajmowaną przez urządzenia zaplecza budowy.

Termoplastyczne elastomery

Są to sprężyste tworzywa sztuczne, które mogą się znacznie odkształcać; tworzywa te uelastyczniają się pod wpływem temperatury.

Technika kondensacyjna

W kotłach kondensacyjnych ciepło pary wodnej w spalinach jest przejmowane przez specjalny wymiennik o dużej powierzchni. Skondensowana para wodna oddaje swoje ciepło wodzie grzewczej. Dzięki temu wykorzystana jest dodatkowa energia dla efektywnego ogrzewania. Taka oszczędność gazu w połączeniu z bardzo niskim poziomem emisji tlenków węgla, CO oraz azotu NOx (znak Błękitnego Anioła) czyni kocioł kondensacyjny przyjaznym zarówno dla portfela jak i środowiska naturalnego.

Technika ładowania warstwowego zasobnika

Nowatorska technologia zastosowana przy podgrzewaniu ciepłej wody użytkowej (c.w.u.). Ciepła woda użytkowa podgrzewana jest w wymienniku płytowym o dużej mocy i kierowana do zasobnika pojemnościowego. Woda ta wpływa do górnej części zasobnika (a nie do dolnej jak w tradycyjnych zasobnikach), co prowadzi do uwarstwienia temperaturowego wody w zasobniku. Zasobnik c.w.u. pracujący w technice warstwowej, posiada wyższą sprawność., dzięki czemu może być o połowę mniejszy, niż konwencjonalny zasobnik o porównywalnej mocy.

Temperatura pracy

Dawniej źródła ciepła pracowały najczęściej ze stałą temperaturą pracy, niezależnie od temperatury zewnętrznej. Temperatura zasilania c.o. osiągana była przez zmieszanie schłodzonej wody powrotnej. Nowoczesne instalacje c.o. pracują tylko z takimi temperaturami, które są aktualnie potrzebne, aby zapewnić wymaganą temperaturę wewnętrzną. Dzięki regulacji pogodowej moc grzewcza dopasowuje się do aktualnego zapotrzebowania na ciepło.

Technologia “Thermostream”

Technologia z wewnętrznym systemem rozdziału wody przeciwdziała tworzeniu się kondensatu “poceniu się” na powierzchniach ogrzewalnych. Dodatkowa niezawodność eksploatacyjna przy krytycznych warunkach instalacji dzięki zastosowaniu tej technologii.

Termiczne instalacje solarne

Instalacje solarne wykorzystują ciepło promieniowania słonecznego do ogrzewania wody. Ciepło to jest transportowane poprzez obieg instalacji solarnej od kolektora słonecznego do podgrzewacza zasobnikowego ciepłej wody. Kocioł konwencjonalnej instalacji grzewczej zapewnia odpowiednie dogrzewanie wody, jeśli energia słoneczna jest niewystarczająca. Ponieważ ciepło promieniowania słonecznego wychwytywane jest bezpośrednio, to tego rodzaju systemy określa się jako termiczne instalacje solarne.

Termostat pokojowy

Termostat pokojowy mierzy temperaturę pomieszczenia, w którym jest zainstalowany i przekazuje te dane do pompy c.o. albo układu regulacji kotła dla osiągnięcia wymaganej temperatury wewnątrz pomieszczenia. Jest to najprostszy, najczęściej stosowany system regulacji w modernizowanych systemach ogrzewania. Oferowane przez ACV regulatory pozwalają użytkownikowi zaprogramować dowolny tryb pracy: dzienny, tygodniowy, na czas nieobecności itp.

»Powrót

U

Uchwyty mocujące

Znajdują zastosowanie w montażu poszczególnych elementów instalacji do ścian bądź sufitu w zależności od potrzeby. Zapobiegają również wykrzywianiu się długich rur pod wpływem ciepła i dziania siły grawitacyjnej chroniąc przed zniszczeniem instalację.

Uderzenie hydrauliczne

Gwałtowny skok ciśnienia w rurach, najczęściej spowodowany zbyt dużą prędkością cieczy w rurociągu (dla wodociągu ok. 3m/s). Uderzenie hydrauliczne może powodować uszkodzenia rurociągu.

Układ pomiarowo – rozliczeniowy

Liczniki i inne urządzenia pomiarowe lub rozliczeniowo – pomiarowe, a także układy połączeń między nimi służące bezpośrednio lub pośrednio do pomiaru i rozliczeń.

Unifon

Słuchawka domofonu wewnątrz lokalu. Pozwala na kontakt z osobą na zewnątrz. Wyposażona jest w specjalny przycisk, który umożliwia otwarcie drzwi poprzez zwolnienie elektro – zaczepu. Nowoczesne unifony umożliwiają wybór sygnału dzwonka, a także mogą mieć dodatkowe przyciski (otwieranie bramy, sterowanie oświetleniem itp).

Uzdatnianie wody

Poddawanie wody, pobieranej z dostępnego źródła naturalnego, określonym procesom w celu usunięcia z niej szkodliwych zanieczyszczeń, dezynfekcja wody oraz uzupełnianie niezbędnych dla zdrowia mikroelementów.

Uziemienie

Połączenie części urządzenia elektrycznego z ziemią za pośrednictwem elektrod umieszczonych w ziemi, oraz przewodu uziemiającego.

Układ pomiarowo-rozliczeniowy

Jest to układ składający się z licznika lub zespołu liczników energii elektrycznej w połączeniu z urządzeniami pomocniczymi (np. przekładniki prądowe, napięciowe i urządzenia sterujące) służący do pomiaru oraz rozliczeń pobieranej energii elektrycznej w danym punkcie układu elektroenergetycznego.

Umowa przyłączeniowa

Umowa cywilno-prawna zawierana pomiędzy zakładem energetycznym, a podmiotem przyłączanym do sieci. Reguluje prawa i obowiązki stron w procesie przyłączania i stanowi podstawę do rozpoczęcia realizacji prac projektowych i budowlano-montażowych wymaganych przy przyłączaniu.

Usługa przesyłowa

Usługa świadczona przez sprzedawcę energii elektrycznej obejmująca: – przesyłanie i dystrybucję energii elektrycznej; – utrzymanie ciągłości i niezawodności dostaw energii elektrycznej; – prowadzenie rozliczeń dla podmiotów zgłaszających do realizacji operatorowi systemu rozdzielczego (sprzedawcy) zawarte umowy sprzedaży energii elektrycznej.

Uziemienie ochronne

Dodatkowy środek ochrony przeciwporażeniowej polegający na metalicznym połączenie z ziemią dostępnych części urządzeń elektrycznych w celu skierowania prądu do ziemi w sytuacjach awaryjnych. Zapewnia ochronę ludzi i zwierząt przed porażeniem prądem elektrycznym.

Ujęcie wody

Miejsce poboru wody do zasilania instalacji wodociągowych np. rzek, zbiorników wodnych, studni, itp.

Układ połączeń

Wzajemne usytuowanie współpracujących ze sobą elementów konstrukcji i system ich połączeń.

Utylizacja

Wykorzystywanie produktów odpadowych lub materiałów, które straciły wartość użytkową, jako surowców wtórnych dla dalszego ich przetworzenia.

Uzbrojenie terenu

Ogół instalacji podziemnych i nadziemnych, doprowadzonych do działki budowlanej, obejmujący sieć wodno-kanalizacyjną, elektroenergetyczną, centralnego ogrzewania, telefoniczną, itp.

Uzdatnianie wody

Poddawanie wody, pobieranej z dostępnego źródła naturalnego, określonym procesom w celu usunięcia z niej szkodliwych zanieczyszczeń, dezynfekcja wody oraz uzupełnianie niezbędnych dla zdrowia mikroelementów.

Uziemienie

Połączenie części urządzenia elektrycznego z ziemią za pośrednictwem elektrod umieszczonych w ziemi, oraz przewodu uziemiającego.

W

Wartość opałowa

Jest to ciepło uzyskane w czasie spalania 1 kg drewna w warunkach normalnych.

Wełna mineralną

Powszechnie nazywa się wełną mineralną wełnę kamienną wytwarzaną z bazaltu.

Wełna mineralna jest ognioodporna ale ulega zawilgoceniu. Mokra wełna traci właściwości termoizolacyjne i długo wysycha, dlatego trzeba bardzo uważać aby nie dopuścić do przedostania się wilgoci.

Na rynku znajdują się specjalne płyty z wełny nasączone środkiem hydrofobowym przez co materiał nie wchłania wilgoci. Wełna jest polecana do izolacji dachów, drewnianych stropów belkowych. Wełna mineralna ma również właściwości akustyczne. Wełna mineralna i szklana idealnie nadaję się do wypełnienia lekkie ściany działowe.

Wełna szklana

Wełna szklana produkowana z masy szklanej jest pochodzenia mineralnego. Jest materiałem izolacyjnym stosowanym w temperaturach do +700 0C. Właściwości, technologia produkcji oraz zastosowanie przybliżone są do wełny mineralnej.

Otrzymywana jest w wyniku topienia piasku kwarcowego, stłuczki szklanej z dodatkiem skał takich jak: garbo, dolomit lub wapień. w temperaturze + 1000 0C. Roztopiony surowiec poddaje się procesowi rozwłókniania, do otrzymanych włókien dodaje się lepiszcze.

Wełna mineralna i szklana mają podobne właściwości ciepłochronne, różnią się jednak ciężarem objętościowym i sprężystością. Wełna mineralna jest bardziej odporna na ściskanie, a wełna szklana – bardziej sprężysta. Łatwo je odróżnić po kolorze: mineralna jest zielonobrunatna, a szklana żółta.

Wentylacja

Proces cyrkulacji powietrza pomiędzy pomieszczeniami a przestrzenią na zewnątrz.
jest to cyrkulacja powietrza, z reguły pomiędzy pomieszczeniami a przestrzenią na zewnątrz.

Wentylator

Jest to sprężarka, w której przyrost ciśnienia statycznego gazu jest minimalny czyli nie przekracza 13 kPa, a cała energia gazu jest zawarta w jej składowej kinetycznej.

Wentylatory dachowe

Inaczej urządzenia zapewniające przepływ odpowiedniej ilości powietrza przez pomieszczenia wentylowane. Są to podstawowe podzespoły wentylacji mechanicznej odpowiedzialne za skuteczność całego systemu wentylacyjnego.

Węgiel brunatny

Skała osadowa pochodzenia organicznego roślinnego, powstała ze szczątków roślin obumarłych w trzeciorzędzie (era kenozoiczna). Zawartość węgla 62-75%. Węgiel brunatny często stosowany jest jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 7,5 do 21 MJ/kg. Zaliczamy go do nieodnawialnych źródeł energii.

Węgiel drzewny

Lekka, czarna substancja wytwarzana z drewna przez proces wydzielenia węgla oraz pozostałych związków (głównie tlenu) w procesie suchej destylacji drewna. Węgiel drzewny zachowuje częściowo strukturę komórek drewna. Ma duże zdolności adsorpcyjne.

Węgiel kamienny

Skała osadowa pochodzenia roślinnego zawierająca 75-97% pierwiastka węgla, powstała w karbonie (era paleozoiczna) ze szczątków roślinnych, które bez dostępu tlenu uległy uwęgleniu. Ma czarną barwę, matowy połysk, żółto-brunatną rysę. Węgiel kamienny stosowany jest powszechnie jako paliwo. Jego wartość opałowa waha się od 16,7 do 29,3 MJ/kg.

Wypalanie

Ubytek masy paliwa w jednostce czasu.

Warstwa wodonośna

Warstwa skał przepuszczalnych (piaski, żwiry, pospółki), w których znajduje się woda podziemna.

Wentylacja grawitacyjna

Inaczej naturalna, wentylacja, która przebiega dzięki różnicy temperatur powietrza zewnętrznego i wewnętrznego poprzez otwarte okna oraz nieszczelności w otworach budowlanych.

Wentylacja hybrydowa

System wentylacji, którego wywiew przy sprzyjających warunkach działa jako system grawitacyjny; a w warunkach braku ciągu – jako system mechaniczny. Zapewnia to specjalna nasada na komin.

Wentylacja mechaniczna

Proces wymiany powietrza wywołany działaniem urządzeń mechanicznych.

Wentylacja nawiewna

Wentylacja mechaniczna, w której wymuszane jest tylko dostarczanie powietrza do pomieszczeń; odpływ powietrza zachodzi grawitacyjnie.

Wentylacja nawiewno – wywiewna

Wentylacja mechaniczna, w której wymuszany jest zarówno dopływ powietrza do pomieszczeń, jak i jego odpływ.

Wentylacja podciśnieniowa

Wentylacja, przy której ciśnienie wewnątrz pomieszczenia jest niższe od ciśnienia zewnętrznego.

Wentylacja wywiewna

Wentylacja mechaniczna, w której wymuszany jest tylko odpływ powietrza z pomieszczeń; doprowadzania powietrza zachodzi grawitacyjnie.

Wewnętrzna linia zasilająca

Linia przed licznikiem, łącząca instalację odbiorczą ze złączem.

Wilgotność bezwzględna

Zawartość pary wodnej (w gramach) w jednostce objętości powietrza.

Wilgotność powietrza

Zawartość pary wodnej w powietrzu, zmieniająca się wraz z szerokością geograficzną.

Wilgotność względna

Miara nasycenia powietrza parą wodną – stosunek aktualnej ilości pary wodnej do ilości, która nasyciłaby powietrze w danej temperaturze; jest wyrażana w procentach. 100% to wartość dla powietrza nasyconego parą wodną w danej temperaturze.

Wlot spalin

Miejsce wyprowadzenia spalin z paleniska kotła do przewodu kominowego.

Wodomierz

Urządzenie pomiarowe mierzące przepływ wody w jednostce czasu. Wodomierze dzielą się zależnie od konstrukcji na skrzydełkowe i śrubowe (w różny sposób mierzą przepływ).

Wpust dachowy

Urządzenie kanalizacji deszczowej w postaci odcinka rury (najczęściej polipropylenowej) z sitkiem (koszyczkiem). Zadaniem wpustu dachowego jest zbieranie wód opadowych z dachu płaskiego i odprowadzanie ich do rury spustowej.

Wpust podłogowy

Urządzenie kanalizacji sanitarnej w postaci syfonu (z PVC lub żeliwa). Zadaniem wpustu podłogowego jest zbieranie wody z podłogi (np. w łazience, piwnicy) i odprowadzanie jej do kanalizacji.

Wskaźnik E

Stosunek sezonowanego zapotrzebowania na energię cieplną do kubatury ogrzewanej części budynku. Jego wartość nie może przekroczyć wartości granicznej, która zależy od stosunku pola powierzchni wszystkich przegród zewnętrznych (razem z dachem) części ogrzewanej do kubatury części ogrzewanej. Im mniejszy wskaźnik E, tym lepiej izolowany termicznie jest budynek jako całość. Można go podawać zamiast współczynnika przenikania ciepła.

Wskaźnik RA

Wskaźnik oddawania barw. im wyższa wartość wskaźnika (zakres 1-100), tym naturalniej wyglądają oświetlane przedmioty.

Współczynnik oporu liniowego

Bezwymiarowa wielkość stosowana w projektowaniu rurociągów, określająca stratę ciśnienia powodowaną przez przepływ wody po powierzchni rury.

Współczynnik oporu miejscowego

Bezwymiarowa wielkość stosowana w projektowaniu rurociągów, określająca stratę ciśnienia powodowaną przez przepływ wody przez określoną kształtkę lub element armatury.

Współczynnik przenikania ciepła

Współczynnik określający przenikanie ciepła przez przegrody w odniesieniu do powierzchni i różnicy temperatur. W technice instalacyjnej używany jest przede wszystkim do określania strat ciepła przez przegrody budowlane (ściany, stropy, także okna, drzwi) – informuje o izolacyjności cieplnej przegród Mówi o tym, jaki strumień ciepła przenika przez przegrodę o powierzchni 1m2 przy różnicy temperatur wynoszącej 1 K. Wymiar współczynnika to [W/m2/K], oznaczany jest jako U lub k. Im niższa jest wartość tego współczynnika, tym mniejsze straty ciepła, a więc – tym lepsza izolacyjność cieplna przegród.

Współczynnik przewodności

Współczynnik będący cechą materiałową, mówiący o tym, jaka ilość ciepła w warunkach ustalonych przez odpowiednią próbkę z danego materiału. Wymiar współczynnika to [W/(mK)], a oznaczenie to najczęściej “lambda”. Odnaleźć go można w normie (dla materiałów często stosowanych), jest też podawany przez producentów.

Współczynnik wydłużalności liniowej

Właściwość materiału, określająca o ile ( w mm) wydłuży się metrowy odcinek (rury, pręta, przewodu) pod wpływem zmiany temperatury o 1K. Miarą współczynnika wydłużalności liniowej jest [mm/mK].

Wyczystka

Trójnik z zaślepką montowany na instalacji gazowej przed odbiornikiem. Służy do inspekcji i czyszczenia przewodu gazowego.

Wydajność studni

Inaczej maksymalny wydatek studni, maksymalna ilość wody (wydatek), którą może dostarczyć studnia w określonych warunkach użytkowania.

Wyrzutnia

Element wentylacji mechanicznej (nawiewno – wywiewnej), służący do odprowadzania zużytego powietrza na zewnątrz budynku.

Wywietrznik grawitacyjny

Urządzenie wspomagające ciąg grawitacyjny w kanale wentylacyjnym poprzez wytworzenie podciśnienia.

Wywietrznik połaciowy

Specjalny rodzaj dachówki (lub fragment pokrycia dachowego), wyposażony w odpowiednią kształtkę wentylacyjną zapewniający dodatkową wentylację połaci dachowej.

Wywiewka

Rura z odpowiednim daszkiem, wieńcząca pion kanalizacyjny. Zadaniem wywiewki jest wentylacja pionu kanalizacyjnego celem utrzymania w nim odpowiedniego ciśnienia. Wywiewka musi być wyprowadzona ok. 0,5 m nad dach, może mieć średnicę mniejszą niż pion kanalizacyjny.

Wewnętrzna linia zasilająca (WLZ)

Linia przedlicznikowa łącząca instalację odbiorczą ze złączem bezpośrednio lub za pośrednictwem głównej rozdzielnicy.

Wyłącznik różnicowo-prądowy (PI)

Samoczynny łącznik przeciwporażeniowy zapobiegający utrzymywaniu się niebezpiecznego napięcia względem ziemi na częściach przewodzących nie będących zwykle pod napięciem. Wyzwalacz wyłącznika zasilany jest z uzwojenia wtórnego przekładnika Ferrantiego, który obejmuje wszystkie fazy obwodu zasilanego, co powoduje, że suma prądów i strumieni magnetycznych w jego rdzeniu, jeśli nie płyną prądy ziemnozwarciowe w zasilanym obwodzie, jest równa zeru. Działa po wystąpieniu zwarcia doziemnego lub upływności przez izolację w chronionym obwodzie. Jest bardzo czuły, a jego działanie może następować już przy prądzie doziemnym od 30 miliamperów, a nawet mniej w specjalnych zastosowaniach, dzięki czemu chroni przed wystąpieniem groźnych porażeń.

Wałowanie

Zabieg wykonywany w rolnictwie i ogrodnictwie, polegający na ugniataniu gleby, stosowany w celu zwiększenia podsiąkania wody z warstw głębszych, w celu pokruszenia brył, zniszczenia skorupy. Pod tym pojęciem kryje się również zagęszczanie gruntu budowlanego przez wielokrotne przejazdy walca drogowego lub pojazdów na kołach ogumionych.

Wapno

Materiał wiążący w postaci brył lub proszku uzyskany z wypalonego kamienia wapiennego. Z wapna przygotowuje się spoiwo budowlane powietrzne.

Wapno palone

Tlenek wapniowy CaO, biały, higroskopijny proszek, który łączy się gwałtownie z wodą wydzielając duże ilości ciepła. Jest stosowany do wyrobu zaprawy murarskiej i cementu, jako środek owadobójczy, do wyrobu karbidu, jako nawóz sztuczny, itp.

Wapno sucho gaszone (hydratyzowane)

Jest sproszkowanym wodorotlenkiem wapnia Ca(OH)2, który uzyskuje się przez gaszenie wapna palonego w sposób przemysłowy małą ilością wody (około 65% masy wapna). Wapno hydratyzowane pakowane jest w potrójne worki papierowe, o masie 45 lub 35 kg.

Warstwa wodonośna

Warstwa utworów geologicznych, w których dzięki ich porowatości, licznym spękaniom lub innym próżniom, mogą się gromadzić wody gruntowe. Warstwa wodonośna podścielona jest utworami nieprzepuszczalnymi dla wody, na przykład gliną lub iłem.

Wydajność studni

Maksymalna ilość wody, którą można w sposób ciągły czerpać ze studni; wyrażona jest w m3/h.

Wymiennik ciepła

Urządzenie, w którym następuje wymiana ciepła między dwoma czynnikami (np. nagrzewnica, grzejnik c.o., skraplacz, chłodnica); zależnie od tego, czy czynniki te stykają się ze sobą bezpośrednio, czy są oddzielone ścianką (przeponą), rozróżnia się wymienniki ciepła bezprzeponowe i przeponowe.

Wysadzanie

Zjawisko unoszenia budynku, będące wynikiem powiększania się objętości zamarzającej wody, która znajduje się w gruncie. Nie występuje ono w gruntach przepuszczalnych: piaskach, żwirach i pospółkach (tzw. grunty niewysadzinowe).

Wysadziny mrozowe

Wzniesienia powierzchni gruntu spoistego (gliny, iły) wywołane zamarzaniem kapilarnie podciągniętej wody gruntowej do strefy przemarzania. Aby zapobiec awariom budowli, oparcie ich fundamentów na gruncie powinno znajdować się poniżej granicy zamarzania.

Wartość opałowa paliwa

Ilość ciepła, jaka można uzyskać w wyniku spalenia paliwa gazowego, ciekłego lub stałego.

Wartość opałowa

Ilość ciepła, jaką można uzyskać ze spalenia 1 kg paliwa stałego lub ciekłego albo 1 m3 paliwa gazowego, wyrażana w megadżulach albo kilowatogodzinach na kilogram lub metr sześcienny: MJ/kg (lub MJ/m3) albo kWh/kg (lub kWh/m3), przy czym 1 kWh=3,6 MJ.

Woda grzewcza

Służy do przesyłania ciepła w całej instalacji.

Woda do napełniania

Służy do pierwotnego napełnienia całej instalacji

Woda uzupełniająca

Służy do uzupełniania ubytków w instalacji, w czasie eksploatacji

Woda zasilająca

Jest to woda przeznaczona do uzupełniania poziomu wody w kotle parowym. Z reguły składa się ona z wody uzupełniającej i kondensatu, po odpowiednim przygotowaniu. Próbki do badań pobierane są przed dopływem do kotła.

Współczynnik przewodności cieplnej

Ilość ciepła jaka przechodzi w ciągu jednej sekundy przez warstwę materiału grubości 1 m i o powierzchni 1 m2 przy różnicy temperatury po obu stronach tej warstwy wynoszącej 1 K (1 kelwin), mierzona w W/(m.K); im mniejszy współczynnik l, tym lepsza jest izolacyjność cieplna materiału.

Współczynnik sprawności kotła

Jest definiowany jako stosunek oddawanej mocy cieplnej (mocy grzewczej) do doprowadzonej mocy cieplnej (mocy paleniska). Współczynnik sprawności kotła jest zasadniczo odniesiony do mocy nominalnej kotła grzewczego i dlatego jest mierzony w stanie ustalonym, przy pracy ciągłej paleniska. Zgodnie z Heiz-AnIV, w wypadku źródeł ciepła o całkowitej mocy cieplnej powyżej 70 kW, konieczny jest podział. mocy cieplnej na kilka źródeł ciepła lub zastosowanie palników pracujących w sposób modulowany lub wielostopniowo. Wymaganie to uwzględniono w odpowiednich kotłach przez zastosowanie pracy wielostopniowej. W tym przypadku współczynnik sprawności kotła kształtuje się inaczej dla obciążenia częściowego (stopień 1) i obciążenia całkowitego (stopień 1 i 2), co znajduje swój wyraz w przebiegu krzywych. Dla pomiaru krzywej obciążenia częściowego nastawia się kocioł grzewczy na dopuszczalną moc minimalną (z regulacją 60% mocy nominalnej kotła grzewczego) i zgodnie z definicją prowadzi się pracę ciągłą. W kotłach grzewczych, posiadających palniki z dmuchawą, powstaje – w przeciwieństwie do kotłów grzewczych z palnikami bez dmuchawy – możliwości wyregulowania mocy kotłów na palniku. W celu umożliwienia oceny współczynnika sprawności przy innych mocach niż moc nominalna, przedstawiono tutaj współczynnik sprawności kotła w funkcji nastawionej mocy kotła (obciążenia kotła), oprócz przedstawienia współczynnika sprawności w funkcji temperatury wody w kotle. Pomiary przeprowadza się każdorazowo przy przyjętej w projekcie różnicy temperatur w obwodzie grzewczym 80/60 oC, odpowiednio do średniej temperatury wody w kotle 70 oC. Poszczególne wartości tej krzywej odpowiadają tym samym każdorazowo prawemu, końcowemu punktowi każdego wykresu w funkcji temperatury wody w kotle.

Wydajność ciepłej wody użytkowej

Wielkość przepływu c.w.u. (w l/min lub l/godz.) przez urządzenie podgrzewające wodę, przy założeniu podgrzania wody o określone t (np. o 50 K).

Wymiana ciepła

Ruch ciepła wskutek ->konwekcji, ->promieniowania, oraz ->przewodzenia.

Wymiennik ciepła

Przejmuje energię od jednego medium roboczego (np. od ogrzanej wody) i przekazuje ją medium innemu (np. do wody użytkowej).

»Powrót

Z

Zawór kulowy

Jest to element zamykający składający się z obrotowej kuli z otworem w środku. Jego budowa powoduje że zamykanie i otwieranie dopływu wody jest znacznie szybsze niż w przypadku zaworu uniwersalnego.

Służą zarówno do łączenia elementów instalacyjnych z tworzywami, jak i do ich dołączenia do elementów stalowych.

Zawór

Urządzenie do regulacji i zamykania przepływu płynów (cieczy i gazów) za pomocą ruchomego elementu zamykającego. Zawory można podzielić zależnie od rodzaju elementu zamykającego lub zależnie od ich funkcji (powiązanej z konstrukcją).

Zawór antyskażeniowy

Zawór (odmiana zaworu zwrotnego), którego zadaniem jest ochrona wody pitnej przed skażeniem wtórnym spowodowanym przepływem zwrotnym. Musi być stosowany za zestawem wodomierza głównego oraz w każdym miejscu instalacji, gdzie jest możliwość przedostania się płynu innego niż woda pitna.

Zawór bezpieczeństwa

Zawory zabezpieczający instalację wodną (wody użytkowej lub grzewczą) przed przekroczeniem dopuszczalnego ciśnienia roboczego. Jeśli ciśnienie w instalacji przekroczy nastawioną wartość, wówczas zawór się otwiera i woa wypływa z instalacji, co powoduje zmniejszenie wartości ciśnienia.

Zawór napowietrzający

Zawór stosowany jako zakończenie pionu kanalizacji sanitarnej, który umożliwia właściwe napowietrzenie instalacji kanalizacyjnej

Zapotrzebowanie ciągu

Wymagane podciśnienie potrzebne dla uzyskania mocy znamionowej mierzone w czopuchu kotła przy całkowicie otwartej przepustnicy spalin i przepustnicy powietrza.

Zraszacz

Urządzenie do podlewania, z którego woda rozprowadzana jest na większej powierzchni.

Zwierciadło wód gruntowych

Inaczej poziom wód gruntowych, powierzchnia wody w warstwie wodonośnej, pozostająca tylko pod wpływem ciśnienia atmosferycznego

Zysk ciśnienia

Zjawisko zachodzące w instalacji gazowej. Gaz ziemny jest lżejszy od powietrza, wobec czego jego pionowy przepływ w górę jest naturalny. Dzięki temu podczas tego przepływu nie ma spadku ciśnienia, a wręcz ciśnienie się podwyższa. Wielkość zysku ciśnienia zależy od gęstości gazu ziemnego.

Złoże

W oczyszczalniach ścieków materiał porowaty (lub o dużej powierzchni czynnej), na którym rozwija się błona biologiczna (bakterie, glony, pierwotniaki) rozkładające ścieki.

Złoże zanurzone

Złoże, które jest całkowicie zanurzone w przepływających ściekach. Najczęściej ma postać włókien z tworzyw sztucznych (poliestru) osadzonych na specjalnych ramach.

Złoże zraszane

Złoże w formie kolumny, które jest zalewane ściekami. Ścieki są oczyszczane podczas przepływu w dół kolumny. Złoże to składa się z materiałów naturalnych (np. żwir); kruszyw budowlanych (np. keramzyt); specjalnych kształtek (np. pierścienie Białeckiego).

Złącze instalacji elektrycznej

Punkt przyłączenia instalacji odbiorcy do sieci elektroenergetycznej.

Zabezpieczenie przedlicznikowe

Pierwsze zabezpieczenie przed układem pomiarowo -rozliczeniowym odbiorcy patrząc od strony zasilania, zaplombowane przez dostawcę energii elektrycznej.

Złącze instalacji elektrycznej

Urządzenie elektroenergetyczne, w którym następuje połączenie wspólnej sieci elektrycznej o napięciu znamionowym 1 kV i niższym z instalacją odbiorczą bezpośrednio lub za pośrednictwem wewnętrznej linii zasilającej.

Zwarcie

Połączenie dwóch lub więcej punktów obwodu elektrycznego o różnych potencjałach w tym ziemi przez niewielką oporność. Objawia się to przepływem prądu o bardzo dużej wartości, który w przypadku nie wyłączenia przez elementy zabezpieczające (np. bezpiecznik) może spowodować pożar lub całkowite zniszczenie odbiornika i instalacji.

Zabudowa jednorodzinna

Budynek mieszkalny jednorodzinny lub zespół takich budynków w układzie bliźniaczym, szeregowym, atrialnym lub wolno stojącym, a także budynek mieszkalny zawierający nie więcej niż 4 mieszkania lub zespół takich budynków.

Zaprawa

Zaczyn zmieszany z kruszywem drobnym o ziarnach do 2 mm; w zależności od rodzaju użytego spoiwa rozróżnia się zaprawy cementowe, wapienne, gipsowe i inne.

Zawór zwrotny

Zawór samoczynny umożliwiający przepływ cieczy wyłącznie w jednym kierunku.

Zakład centralnego ogrzewania

Określenie instalacji centralnego ogrzewania jako całości, tj. poziomy, piony, grzejniki, odpowietrzenia, armatura. Zwrot używany przy podawaniu objętości lub pojemności instalacji.

Znak bezpieczeństwa

Prawnie określone oznakowanie nadawane towarom i wyrobom, które uzyskały certyfikat.

Zabezpieczenie przed brakiem wody

Nie dopuszcza do przegrzania kotła grzewczego, gdy jest w nim zbyt mało wody, wyłączając wtedy palnik i blokując go przed samoczynnym ponownym włączeniem. Ogranicznik poziomu wody wyłącza palnik, wykorzystując w tym celu pływak, którego ruch oddziałuje na mikro wyłącznik, jeśli poziom wody obniży się więcej, niż wynosi jego ustalona najniższa dopuszczalna wysokość.

Zamknięta komora spalania

Spalanie gazu odbywa się w zamkniętej komorze i jest niezależne od powietrza w pomieszczeniu. Powietrze do spalania pobierane jest specjalnymi przewodami z zewnątrz budynku. Spaliny również odprowadzane są na zewnątrz. Taki system pozwala na montowanie kotła wśród mebli, w zamkniętej szafie lub pomieszczeniu o małej kubaturze, gdzie byłyby problemy z dostępem do powietrza i odprowadzaniem spalin. System z zamkniętą komorą spalania wymaga zastosowania specjalnych przewodów powietrzno-spalinowych, których bogaty wybór znajdziecie Państwo w naszej ofercie.

Zapłon

Zapalanie płomyka dyżurnego lub palnika głównego.

Zapłon elektroniczny (automatyczny)

Zapłon palnika głównego odbywa się automatycznie (przez przeskok iskry elektrycznej) w chwili każdorazowego włączenia urządzenia, bez udziału płomyka dyżurnego. Urządzenie gazowe musi być zasilane w energię elektryczną (z baterii lub sieci el.). Przy tego rodzaju zapłonie wyeliminowane zostało zużycie gazu przez płomyk dyżurny, gdy urządzenie nie pracuje i jest w stanie gotowości do pracy.

Zapłon elektroniczny ręczny

Zapłon płomyka dyżurnego następuje przy pomocy iskry elektrycznej, po ręcznym uruchomieniu zapłonu zasilanego z baterii elektrycznej. Zapłon łatwiejszy dla użytkownika w porównaniu do zapłonu piezoelektrycznego (wciśnięcie przycisku jednym palcem).

Zapłon piezoelektryczny

Zapłon płomyka dyżurnego przez tzw. piezo zapalacz. Jest to urządzenie, które podczas każdorazowego ręcznego wciśnięcia przycisku, wytwarza przeskok iskry elektrycznej, od której następuje zapłon. W piezo zapalaczu wykorzystuje się tzw. zjawisko piezoelektryczne – powstawanie różnicy potencjałów elektrycznych, podczas nacisku na przeciwległe ścianki niektórych kryształów. Podczas zapalania płomyka dyżurnego, równocześnie z przyciskaniem przycisku piezo zapalacza, należy wcisnąć drugim palcem (na ok. 15 s) przycisk armatury gazowej. Urządzenie gazowe podczas pracy nie wymaga zasilania elektrycznego.

Zapotrzebowanie na energię cieplną

Ilość energii, jaka trzeba dostarczyć do budynku w określonym czasie, by utrzymać w pomieszczeniach pożądaną temperaturę. W ocenie budynków najczęściej stosuje się zapotrzebowanie roczne E w przeliczeniu na 1 m2 ogrzewanej powierzchni, a do określenia niezbędnych mocy urządzeń grzewczych – także zapotrzebowanie szczytowe.

Zasada pracy trój ciągowego wymiennika ciepła

Wymiennik ciepła jest tak skonstruowany, aby spaliny przed wydostaniem się do komina oddały jak najwięcej ciepła. W tym celu wydłużono maksymalnie drogę przepływu spalin przez wymiennik kotła. Spaliny muszą trzykrotnie przepłynąć przez wymiennik, aby wydostać się na zewnątrz. W ten sposób obniżono temperaturę spalin na wypływie z kotła i odzyskano maksymalna ilość ciepła przez nieprzenoszoną. Takie rozwiązanie konstrukcyjne pozwoliło automatycznie na znaczne podniesienie sprawności kotłów centralnego ogrzewania.

Zasobnik c.w.u.

Zbiornik (bojler) w którym ogrzewana jest woda użytkowa.

Zdalne sterowanie pracą kotła

Sterowanie pracą kotła z regulatora zainstalowanego poza kotłem (np. w pomieszczeniu wzorcowym).

Znak Błękitnego Anioła

Znak wprowadzony przez Federalny Urząd Ochrony środowiska w RFN do dobrowolnego stosowania, potwierdza spełnienie wysokich wymagań w zakresie emisji tlenków azotu (NOx) i tlenku węgla (CO) w spalinach, przez urządzenie energetyczne, w którym zachodzi proces spalania paliwa (np. gazowego). Niskie wartości NOx i CO w spalinach sprzyjają ochronie środowiska.

Ż

Żwir

Luźna skała klastyczna, będąca nagromadzeniem otoczaków o średnicy ziaren 2-10 mm, względnie grube kruszywo kamienne naturalne, o wymiarach ziaren 5-80 mm.

Żebro

Element konstrukcyjny przekrycia (np. monolitycznej płyty stropowej) umożliwiający współpracę ustroju w przenoszeniu działających obciążeń. Żebra układa się najczęściej w kierunku mniejszej rozpiętości stropu, opierając je na ścianach budynku i podciągach.

Żabka dachowa

Pasek blachy do zamocowania arkuszy blachy, którego jeden koniec jest przybity do konstrukcji dachu, a drugi wpuszczony w rąbek łączący arkusze blachy.

Żywice jonowymienne

Żywice naturalne lub sztuczne o sieciowej strukturze, które mają zdolność wybiórczej wymiany jonów. Oznacza to, że woda przepływająca przez jonit “zostawia” na nim pewne jony (np. wapnia i magnezu), a “pobiera” inne jony (np. sodu). Jonity są stosowane jako kolumny do zmiękczania wody.

»Powrót